YEZIDI KURDS

SUN WORSHIPERS

An ancient 'People of The Sun'

Home  |  Destpêk  |  Ana Sayfa

 

 

 

Hetav, tav, xor, xurşîd, sol, sun

 

HISTORISKA OCH AKTUELLA FAKTA OM DEN ÄLDRE KURDISKA RELIGIONEN JESIDISMEN

En av de äldsta kurdiska troformer är jesidismen som bygger på ljusets makt där solen är helig och gudomlig.

Det är därför det finns en gul sol på den kurdiska flaggan.

De islamistiska TURK-ARABER och PERSER gjorde 74 gånger folkmord på de kurdiska jesiderna sedan islams arméer nådde till Kurdistans gränser på 700-talet.

Det senaste folkmordet organiserades av Turkiet i form av ISIS attack på den fredliga kurdiska religiösa minoriteten jesiderna den 3 augusti 2014.

Deras män separerades den 14 augusti från kvinnor och barn, säger flera överlevande vittnen. Männen arkebuserades av ISIS i kvinnors och barnens åsyn. En del av unga pojkar och alla männen begravdes levande. Sedan togs barnen och kvinnorna som islamiskt krigsbyte.

Uppemot 5 000 kvinnor och barn tillfångatogs och torterades av de turk-arabiska terroristerna ISIS.

När det islamistiska turk-arabiska ISIS högkvarteret i Mosul återerövrades av de kurdiska peshmergastyrkorna och USA i juni 2017 fanns inte många jesidiska överlevande kvinnor och barn vid livet bland de som räddades av militära styrkor.

Det var det 74:e jesidiska folkmordet som pågick under 3 långa år: 2014-2917.



Jesidism är den äldsta kurdiska religionen.
Det senaste folkmordet (03-08-2014) ledd av de turk.arabiska islamister är det 74:e islamistiska folkmordet på detta fredliga urfolk i Kurdistan.

"De ferman e, ferman e, fermana 74an e, ser Ezidkhan e": Detta är det 74 folkmordet på Ezidkhan (den jesidiska provinsen), så börjar orden i det jesidiska klagosången. Jesiderna använder stränginstrumentet sazz som också ursprungligen är ett religiöst musikinstrument och som detta folk har skapat det sedan gammalt. Instrumentet används i bönestunder och vid religiösa ritter.. I den jesidiska tron är kvinnornamycket fria jämfört med de muslimska kvinnorna. Kvinnor deltar bönestunder tillsammans med männen till skillnad från de muslimska kvinnorna. De behöver till exempel inte skylla håret, men de är tvungen att göra det ändå för de muslimska män i grannskapet som kräver detta och tvingar jesidimänen att deras kvinnor "respekterar de muslimska reglerna". Kort sagt i den jesidiska tron diskrimineras kvinnor inte som det görs i islam. Jesidismen är en förgrening av kurdernas pro-islam religion
Den äldsta kurdiska religionen YARSANISM och dess budskap kan sammanfattas i ett enda ord: systerskap-broderskap som förmedlar en medveten, bildad, etisk, samvetsgrann och moraliskt upphöjd människa. Det kurdiska ordet yarsan betyder systerskap-broderskap. Yarsanismen (systerskap-broderskap) har på grund av de yttre faktorerna delats och pånyttfötts under olika namn som jesidismen och alawismen .

I den yarsanistiska religionen är kvinnan fri men i och med islam är den dominerande religionen i Kurdistans geografi så yarsaniska kvinnan förlorat delar av sin frihet.

Yarsankurder har blivit skoningslöst förföljda och massakrerade av muslimska araber, turkar och perser. Till och med av sina egna landsmän, av de muslimska kurderna..

Islam har noll tolerans gentemot icke muslimer..

ORDET GUD & NATUR PÅ KURDISKA = SJÄLVGIVET & SJÄLVFÖDD

- Här är svaret på VARFÖR kurder är ateister i överlag och varför de förföljs av de reaktionära islamistiska turk-arab och persiska mördarnationerna. Den 4 augusti 2014 attackerade de turk-arabiska ISIS mördararméerna mot jesidiska kurder och förverkligade det 74:e folkmordet i de jesidiska kurdernas historia efter islams uppkomst för 1400 år sedan.

VARFÖR kurder vägrade kategoriskt att bli muslimer och under lång tid gjorde ett heroiskt motstånd mot islams arabiska arméer beror på att svaret på VAD gud är och inte är finns i självaste kurdiska vardagsspråket.

Ordet gud på kurdiska; "xwa-da", uttalas* kha-da som betyder SJÄLV-GIVET, det vill säga natuen. Ordet natur på kurdiska ; "xwe-za", uttalas; kha-za och betyder SJÄLV-FÖDD. Både de orden kommer från den kurdiska urreligionen JESDANISMEN som populärt kallas för JESIDISMEN. Ordet JESIDI också som ordet GUD och NATUR består av två morfems: ez-da vilket betyder det givna, alster, verk, produkt, Det menas guds (naturens) verk.

Lägg märke till att dessa svaren i det kurdiska språket i detta ämne är den mest korrekta och den mest sanningsenliga svar som man kan komma nära till. Lägg också märke till att detta korrekta svar har gets tusentals år innan den engelske vetenskapsmannen Charles Darwins (1809-1882) vetenskapliga arbete i ämnet.

Att I NATURFOLKENS NATURRELIGIONER finns alltid en logisk-klok förklaring av skapelseberättelsen är ju känd från andra ämnesförklaringar av den typ av religion. De förklarar som det är och inte försöker förklara som de så kallade himmelska religionerna som i huvudsak bygger på myter och luddiga berättelser.

Här är nyckeln till alla hemligheter om mänsklighetens och civilisationens uppkomst och historia, särskilt de svaren på de grundläggande frågorna om livet finns inom de här orden med diftong. Utan någon som helst överdrift kan man påstå att de här båda kurdiska orden på gud KHA-DA (självgivet) och på naturen KHA-ZA (självfödd) förklarar livets stora hemligheter för födelsen och utvecklingen av civilisationen och är som en nyckelformel som löser Pythagoras matematiska ekvation.

Få av världens språkforskare har varit intresserade av kurdiskan om man tar bort, Dal P. Maurizio GARZONI (1787), E. B. SOANE (1912), Paul BAIDER (1926). Om det inte fanns några försök att förbjuda, blockera och eliminera det kurdiska språket, hade kurdernas och Kurdistans situation inte varit den här koloniala situationen som det är idag. Jag menar om kurdiska forskarna kunde läsa, skriva och tänka på sitt eget modersmål och om de kunde producera vetenskap på sitt eget modersmål redan för länge sen hade de överfört betydelsen av dessa bägge två orden till sina vetenskapskollegor.

Ordet GUD på kurdiska betyder SJÄLVGIVET och ordet NATUR på kurdiska betyder SJÄLVFÖDD.

Kurder har funnit svaret på livets uppkomst 9.988 år innan den engelske vetenskapsmannen Charles Darwin försökte ge det rätta och adekvata svaret om arternas ursprung till människor som även idag en stor del av de vägrar att tro på den sanningen.


Goran Candan




 

 

 

 

 

TANRININ KENDİSİ VE TANRI KAVRAMI ''XWE-DA''

Bilindiği gibi kürdçe'de tanrı kelimesi; 'xwe-da'; kendiliğinden verilmiş anlamını vermektedir, yani tabiat. Zaten kürdçe'de tabiat kelimesi de; kendini doğurmuş (xwe-za) demektir.

Al sana hayat başta olmak üzere, insan ve medeniyetle alakalı bütün sırların anahtarı. Evet, hiç abarmadan söylüyoruz, kürdçe'de bu her iki kelime, hayatın sırrı ve insanlık medeniyeti'nin doğuş ve gelişme sırlarını Pitagoras matematik denklem problemini çözen ANAHTAR FÖRMÜLÜ gibidir.

Dünya bilim insanlarının çok azı kürdçe'yle ilgilendi şimdiye kadar. Eğer, uluslar arası devletler düzeyinde kürd dili üzerindeki yasaklama, engelleme ve ortadan kaldırma teşebbüsleri olmasaydı, kürd ve Kürdistan'ın durumu bu sömürge durumu olmasaydı, kendi anadilinde okuyup, düşünen, kendi ana dilinde bilim üreten kürd bilim adamları yetişseydi, bu gerçeği şimdi çoktan meslekdaşlarına ve dünya bilim ve ilerleme çevrelerine aktarmış olurlardı.

Tanrı (xweda) kelimesinin anlamı, kürdçe'de kendi kendini vermiş, aynı şekilde tabiat (xweza) kelimesinin kürdçe'deki anlamı KENDİ KENDİNİ YARATMIŞ anlamındadır.

Al sana BÜTÜN dünyanın aradığı ama hala cevabını bulmadığı hayat sırrı hakındaki; 'hayatın KÖKENİ NEDİR, insanlar NEREDEN GELDİ' sorularının cevabı: tabiat.

Gerçi büyük bilimadamı Charles Darwin bu soruya aynı cevabı vermiştir, ama 'kürd diye, en ilk medeniyetle bilikte doğmuş, BU EN ESKİ bir halkın dilinde tanrı 'kendiliğinden verilmiş' demektir ve tabiatta 'kendiliğinden doğmuş', 'kendiliğinden oluşmuş' anlamını veren iki kelime vardır ve bu halk medeniyetin başlagıcından beri, medeniyetle paralel bir şekilde ta bu güne gelmiştir' diye bir belirleme ne yazık ki yapılmış değildir.

Bu belirlemeyi umarız çağdaş filozof, tarihçi bilim adamları bugün yaparlar artık.

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdish Ezdi Boy, ancient time

 

 

 

 

 

 

 

Kurdish Ezdi Boys, modern time

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdish Ezdi Boys, modern time

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdish Ezdi Boys, ancient times, 1880

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Young Kurdish Gentleman, 1935, Singal (Southern Kurdistan)



 

 

 

 





 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

An Ezdian Kurd (c1920)

 

 

 

 

 

 

 

 

Enterance into the Temple of Ezdi Kurds, out port (1955)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Enterance to the Temple of Ezdi Kurds

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Khantun at the Enterance into the Temple of Ezdi Kurds (1907)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Peacock - a central symbol in the old Kurdish religion the "Ezdian Faith"

 

TAVUS KUŞU - Melekê Tawûs

Kadim kürd dini inancı EZDİLİK (Yezidism); hem yarsaniliğin ve hemde aleviliğin kökenini oluşturuyor. Çünkü ezdiliğin en büyük mukaddesatı olan Tavuş Kuşu, her üç inanç geleneğinde vardır, ortak ve merkezidir. Alevilerde Tavus Kuşu hala kutsaldır, geyik ve siyah yılan da kutsaldır. Tavşan eti yenmez. Bu her üç kürdi inanç dalında hayvanlar genellikle kutsaldır. Dokunulmaz ve incitilmezler.

Müslüman arapların ve farsların yarsanilere dini inançlarından dolayı yaptıkları jenosid ve zulümden dolayı, Tavuş Kuşu kutsaması yarsanilerde ya tam kalkmıştır veya çok cılızlaşmıştır. Tıpkı müslüman türklerin alevilere yönelik uyguladıkları jenositlerden dolayı, daimi bir JENOSİT KORKUSUNDAN ve daimi bir imha olma tehlikesinden dolayı, belli bir kısım alevilerin hem inançlarındaki temel prensiplerden ve hemde milli aidiyetleri olan kürdlüklerinen feragat edip, islamın savaş ve fetih sembolü olan Ali'yi kutsamaya başlayarak, öz inançlarını müslümanlaştırmaları ve öz milli aidiyetlerini türkleştirmeleri gibi, Kürdistan'ın Güney ve Doğu kesimlerinde yaşayan yarsaniler de aynı bu şekilde jenosite uğrama korku ve tehlikesinden dolayı, inançlarının göze batan bir kısm dua, namaz ve ritüellerinden feragat etmişlerdir.

Ezdilerin ARAP KIYAFETLERİ giymelerinin nedeni de buradadır. Arap kıyafetleri giyerek, inançlarından dolayı daha fazla göze batmamak için, kıyafet konusunda da kendilerini asimile olmaya ve bu konuda araplaşmaya istemeyerek tabi tutmuşlardır.

Bu konuya özellikle dikkat ettim. Tanıdığım yarsani kürdler hep 'ya allah', 'wallah', 'haqq-ul quran' şeklinde habire İSLAMİ bir JARGON'la konuşurlar. Buda onların müslüman arapların jenosit ve imha riski korkusundan dolayı, zor ve şiddet görme muamelelerinden dolayı seçtikleri mecburi bir günlük üslup olduğu anlaşılmaktadır.

Ezdiler, hatta kendi adlarını bile genellikle olmasa BAZEN araplaştırmışlardır. Oysa ki ezdiler kürdlüğü ve kürdçeyi BÜTÜN KÜRD NÜFUSUNDAN DAHA ÇOK VE DAHA İLERİ bir düzeyde yaşadıkları halde, bu yola başvurmalarının tek sebebi, yine bu müslüman araplar ve türkler tarafından tamamen imha edilme, tamamen ortadan kaldırılma tehlikesidir. Nitekim ezdi kürdlere en son 4 Ağustos 2014 tarihinde İslam Devleti denilen ve türk-arap cihatçı teröristlerden oluşan bir ordu tarafından saldırıldı.

Örneğin ezdilerin ruhani lideri ADİ'nin adının Şeyh Hadi bin Müsafir şeklinde araplaştırılmasının nedeninin altında da bu korku yatmaktadır. Biliyoruz ki ADİ şeyhtir, yani saygın ve kutsal bir kişilik, ama lübnanlı olmasına rağmen KÖKEN OLARAK HAKKARİLİ'dir. Yani Lübnan'a çeşitli nedenlerden dolayı göç etmiş bir kürd aileden gelmedir. ama adı ise Şeyh Hadi bin Müsafir şeklinde araplaşmıştır. Bu, kanaatimce iki nedenden dolayı böyle olmuştur. Bir; müslüman arap ve türklerin soykırım tehlikesi korkusundan ad değiştirmekten dolayı. İki; Şeyh Adi'nin babasının veya ceddinin lübnanlı değil, Hakkari'den gelmelerinden dolayı misafir (göçmen) olarak görülmelerinden dolayı bir adlandırmadır. Kürdistan'da başka diyarlardan gelen ve başka yerlere giden kişilere MÎHMAN da denir.

Zaten Şeyh Adi, müslüman arap ve türklerin soykrım ve zülmünden arta kalan ezidileri korumak için toparlayan bir lider, bir teorik, pratik öncü ve örgütleyicidir.

Arap müstear ismi ve arap kıyafeti altında çalışarak bu işi yapması da en uygun ve en etkili bir çalışma metodu olmuştur.

 

 

 

 

 

 

 

Peacock statue in Amida (Diyarbekir)

Foto: Bir zamanlar büyük bir ezidi nüfusun yaşadığı Diyerbekir şehrinden

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Peacock statue in Amida (Diyarbekir)

Foto: Bir zamanlar büyük bir ezidi nüfusun yaşadığı Diyerbekir şehrinden

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Enterance to the Temple of Ezdi Kurds (2009)

 

 

 

 

 

 

 



Enterance to the Temple of Ezdi Kurds (2009)

 

 

 

 

 

 

 

Enterance to the inside of the Temple of Ezdi Kurds (2000)

 

 

 




Temple of the "Ezdian Faith" Lalesh, Southern Kurdistan

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Temple of the "Ezdian Faith" Lalesh, in 18th century,
Southern Kurdistan

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İTİRAF EDİLMİŞ BİR TÜRK EZDİ-FERMANI

Hafız Ahmet adlı yazarın "Tarih-i Lûtfi" adlı kitabından birkaç satır: 

“Sene-i sabıkada Sivas müşirliğinde memuriyeti mukarrer olan Çerkez Hafız Paşa kuvve-i vafiye-i askeriye ile merkez-i memuriyetine varmıştı. O vakte kadar ol havalinin ekser mahalleleri taht-ı zabıtaya alınamayarak, ahalisi hal-i vahşette idiler. Bunların terbiyelerine bakılmak üzere evvel emirde ceygâh-ı eşkıya olan Sencar dağına varılarak havene-i yezidiye ile olunan muharebe seby ü istirkak (köle ve cariye olarak esir etme) olunan bin beş yüz kadar nüfus ve birtakım emval ve eşya beyn-el-asakir iğtinam ve taksim kılınmış…”

(Tarih-i Lûtfi, Hafız Ahmet 1873)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

From the Work: THE CRADLE OF MANKIND
Life in Eastern Kurdistan

 

 

 

 





A Detailed Plan and Site of Lalesh

From the Work: THE CRADLE OF MANKIND
Life in Eastern Kurdistan

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A Kurdish girl visiting the Holly Lalesh in Shingal mountain in Southern Kurdistan. Lalesh is the most holly site for the Yezidian faith.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İbni Kesir'de Şêx Adî'nin künyesi şöyledir: ''Şeyh Adiyy bin Misafir, bin İsmail, bin Musa, bin Mervan, bin El-Hasan, bin Mervan El-Hakkari''.
Ona göre Şey Adî, arap soylu değil, Hakkari'den Şam'a göç etmiş soylu bir k ürd ailesindendir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Ezdi Martyr's Shrine at Bashiqa (1955)

 

 

 

 

 

 

 

Peacock - a central symbol in the old Kurdish religion the "Ezdian Faith"

 

 

 

 

 

 

 

 

The sacred time Charshemba Sor

 

 

 

 

 

 

Dergeha Laleş û duakar..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A Yezidi Cemetery

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A Yezidi Cemetery

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ezdizm (ezdayetî) is a pre-islam Kurdish religion which survived untill now in Kurdistan.
Here you can see from people in a religious ceremony in Lalesh= the holy sanctuary of Ezdayetî.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A nightly ceremony for the sacred time Charshema Sor

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A nightly ceremony for the sacred time Charshema Sor

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

David's Star carved on a wall at Lalesh

 

 

 

 

 

 

 

Çarşema Sor Pîroz Be!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdish-Ezdi Youth (From the book Riding To Tigris by Freya Stark (1950)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The Kurdish Ezdian Alphabeth, created 855 AC - Alfabeya Mishefa Reş (Cîlwe)

M.S. 855 yılında yazmış olduğu Shawq Al-Mustaham adlı kitabında bu alfabeye değinen arab tarihçi Ibn Vahşiya bu alfabeyle yazılmış en az 30 kitaba rastlamış olduğunu bildiriyor.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Du pirtûkên pîroz ên êzidiyan; "Mishefa Reş'' û ''Kitêba Cîlwe''

Almaniya vê pirtûkê ji hêla Dr Maximilian Bittner hatiye amedekirin.
Tê gotinê ku keşayekî keldaniyan berê ew pirtûk wergerandine erebî, Maximilian Bittner jî ew bi almanî nivisandine. Pirtûk hem bi tîpên erebî hem jî bi yên latînî hatine nivisîn.
Ji rûpela 88 pê de ferhengoka ziman e.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÊZIDÎ ME

Êzidî me
cilsipî me
netewî me
kurdperwer û
gelêrî me.

Ne ereb im
ne faris û
ne tirko me.

Kurdê rast im
çeyîxwaz im
ez mirov im
aştîxwaz im
wek mirovan
tevdigerim.
Ne mirovkuj
mirovhez im.

Parêzkarê
jiyanê me
duakarê
qenciyê me.

Ez rêber im.
dunya tarî
rohnî dikim
riya rast
şanî dikim
ku tu werî
wê bihuşta
serteserî;
êzîdxana
kurdistanî ..

Helbestvan

05.03.2019

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

AVESTA ALPHABETH & HOLY SCRIPT

 

 

 

EZÎDÎLİK/ YEZİDİLİK


Kendilerini çeşitli biçimlerde, Yazidi, Yezdani, Ezîdî, Izadi ve Dasna’i olarak ta adlandıran Ezîdî/Yezidi dininin mensupları dinden olmayanlar tarafından genellikle aşağılayıcı bir isimle, “Şeytana Tapanlar” olarak adlandırılırlar. 

Kürt nüfusunun % 5’inden azını oluştururlar. Günümüzde dağınık halde esas olarak Batı Kürdistan'da, Kafkaslar’da, Kuzey Kürdistan'da ve Irak-Suriye sınırının Cebel Sancar tepeleri ve Musul şehrinin kuzeyindeki bölgelerde yaşarlar.

Yezdaniliğin bir kolu olarak Yezidiler meleklere özel bir önem verirler. “Ezîdî/Yezidi” adı Eski ve Orta İrani dilinin bir terimi olan ve “melek” anlamına gelen “yazata” veya “yezad” sözcüklerinden türemiş ve bu sıfatı “meleğe tapanlar” haline getirmiştir. Yezidiler bu meleklere Lusifer ve Meleki Tawus’u (“Tavuskuşu Meleği”) dahil ederler. Karanlığın ve kötünün prensi olması şöyle dursun. Lusifer, dünyevi meseleler üzerinde çok daha büyük bir otorite ve iktidara sahip olsa bile, diğer melekler ile aynı yapıya sahiptir. Hatta Ruhun bir zamanlar oturduğu maddi dünyanın parçalanmış inci ya da kozmik yumurtanın orijinal parçalarını kullanarak yaratan bizzat “Melek Tawus’tur.”

Bütün önemli Yezidi dinsel kaynakları (söylendiğine göre) yayınlanmış olmasına ve bunlar hakkındaki yorumlara kolaylıkla ulaşılmasına karşın, en önemli soru olan yaradılış sorusu spekülasyona açık bırakılmıştır. Örneğin, Lusifer’in hangi “Evreye” ait olduğu ve kesin konumuna ilişkin sorular kişinin tümdengelim muhakemesine bırakılmıştır. Kendisi, doğal olarak, Evrensel Ruh olamaz çünkü Ruh yaratılış işlemine doğrudan katılmaz. Alevilik ve Yarisanilik’te “Yüce Tanrı” Hawandagar Ruhun ilk avatarı olup dünyayı yaratma görevini yani “Sacnari’yi” yerine getirir. Yezidi kozmogonisinde ise Lusifer’in Hawandagar’ın yerini aldığı sonucuna varmak mümkündür. Yezidiliğin, daha sonra tartışılan iki kutsal kitabı “Cilve ve Mushaf” bu yargıyı destekler niteliktedir. Bu metinlerin aşağıdaki çevirisi tümüyle Guest’ten (1987) alınmıştır. 
“Cillve’de” şöyle denilmektedir: 
“Melek Tavus bütün yaratıklardan önce vardı” ve “Ben (Melek Tavus) vardım, varım ve sonsuza kadar, tüm varlıkları yönetmek için var olmaya devam edeceğim… Benim bulunmadığım hiç bir yer yoktur… Her evre bir avatara sahiptir ve bu benim nizamla olmaktadır. Her kuşak bu dünyanın efendisi ile birlikte değişir, böylece her bir efendi kendi sıra ve dönemlerinde kendi istemlerini yerine getirir. Diğer melekler benim işime ve eylemime karışamazlar: Ben ne demişsem, odur.” 

Tüm bunlar Alevilik ve Yarisanilikte Hawandagar’a atfedilen görevlerdir. 

“Mushafta” şöyle deniliyor: 
“Tanrı (Evrensel Ruh anlamına geliyor olmalı) başlangıçta, kendi kutsal özünden Beyaz İnci’yi yarattı ve Anfar adlı kuşu yarattı. Ve inciyi sırtına koydu ve orada kırk bin yıl kaldı. İlk gün (yaradılışın ilk günü), Pazar günü, O Azazil’i, yani herkesin başı olan Melek Tavus, adlı meleği yarattı…” 
yine Mushaf Birinci Evrenin bu ilk haftası olan yaradılış haftasının her bir gününde yaratılan diğer altı meleğin adını da vermektedir. Bu adlar Alevilik ve Yarisanilikteki melek adları ile yakın bir benzerlik göstermektedir. Buradaki tek sorun altı avatar yerine yedi avatarın bulunması ve ruhun kendisinin tümüyle dünya işlerinin dışında tutulmasıdır. Ancak, muhtemelen bu durum Yahudi-Hıristiyan etkisi sonrası orijinal kozmogonide meydana gelen yozlaşmadan kaynaklanmaktadır. Mushaf’ın giriş bölümünün geriye kalan kısmında, insanın kökeni hakkında, Yahudi-Hıristiyanlıktaki Adem ile Havva hikayesi ile onların şeytanla olan ilişkilerin bir versiyonu anlatılmaktadır. Burada şeytan Lusifer’dir, ancak o sadece dürüst bir danışman ve öğretmendir. Bundan sonra ise dünyadaki bütün varlıklardan sorumlu olmuştur.

Birinci Evrenin gerçek öyküsü “Mushaf’ın” ilk bölümünün sonundaki bir cümlede, pek de açık olmayan bir biçimde belirtilmiştir. Bu cümlenin Yezdaniliğin temel görüşleri ile uyum içinde olduğu görülmektedir. Bu cümlede şöyle denilmektedir “O altı avatarı kendi özünden ve ışığından yarattı ki, onlar bir ışıktan diğer ışıkların yaratılması şeklinde ortaya çıktılar. Bu durumda orijinal Yezidi inancında Lusifer’in, Evrensel Ruhun Birinci Evredeki baş avatarı olduğunu varsaymak mümkündür ve Yezdaniliğin geri kalan kozmogonisi az ya da çok bozulmamıştır. Lusifer, yani Melek Tavus (“Tavus kuşu Meleği”) bronz bir kuş heykeli ile temsil edilir. Bu ikon Anzul/Anzal (bu sözcük çoğu zaman yanlış bir şekilde verilen “Eski olan” anlamına gelmez) Irak Kürdistan’ındaki Musul’un kuzeydoğusundaki Şaykan bölgesindeki Yezidiliğin kutsal merkezi Laleş’teki yıllık büyük Cem’de dinin mensuplarına gösterilir. Anzul/Anzal’ın antik kuş-tanrının modern adı olan “Anzu”, Sümerlerde “İmdugud” ve Asur arşivlerinde “Anzu” olarak geçer. Hem Sümer hem de Asur gelenekleri Anzu’nun yaşadığı yer olarak Kürd dağlarını verir.

Laleş ve çevresi Yezidi dininin en önemli kişisi olan Şeyh Adi’nin türbesinin de bulunduğu yerdir. Yezidilikte Adi’nin rolü, Yarisanilikte Sahak ile Alevilikte Ali’nin oynadığı role tekabül eder. Yezidilere göre Şeyh Adi Birinci Evreyi izleyen evrede Kutsal Ruhun en önemli avatarıdır. Adi’nin baş avatar olması, Melek Tavus’un onda yeniden hayat bulduğu anlamını da taşır. Modern yanlış şekliyle Adi’ye, Yezidiliğin kurucusu payesi verilir ve ilginç bir biçimde, O’nun günümüz Yarisanilerinin Sultan Sahak’ın yaşadığı dönem olduğuna inandıkları, 12-13. yy dönemlerinde yaşadığına inanılır (Bu dönem, Aleviliğe bağlı Bektaşi dergâhının kurucusu olan Hacı Bektaş’ın yaşadığı döneme denk gelmektedir). Hem Adi hem de Sahak’ın yüz seneden fazla yaşadığına inanılmaktadır.

Asıl Anzal kuşu ikonu yanında, alta tane daha az bulunan benzer Tavus kuşu Meleği heykeli vardır. Bunlar (Yezidi toplumunun) “piskoposluk bölgesi” anlamında sancak olarak adlandırılır ve her biri farklı bir Yezidi topluluğunu temsil eder. Bunlar her yıl kutsanmak üzere “Suriye, Zozan (yani Sason/Sasun veya Kürdistan’ın Anadolu’daki Batı ve kuzeyi), Sancar, Şeyhan (Büyük Zap Vadisi), Tebriz (Azerbaycan), ve Musquf (Moskova, yani eski-Sovyet Kafkasya)” sancaklarında tapınmak üzere dolaştırılır. Tebriz ve Musquf sancaklarında, Azerbaycan’da az sayıda Yezidinin kalması ve din-karşıtı Sovyet hükümetinin kuş ikonunun aktif Yezidi Kafkas toplumu arasına girişine izin vermemesinden dolayı artık dolaştırılmamaktadır.
Yezdaniliğin diğer kollarında olduğu gibi, Yezidilikte de tanrı kökenli bir kutsal kitap yoktur. Ancak onların temel inançlarını kapsayan birçok kutsal eser vardır. Şeyh Adi’ye atfedilen ve Cilve yani “tanrı emirleri” olarak bilinen kısa (yaklaşık beş yüz kelimelik) bir Arapça eser bulunmaktadır. Daha ayrıntılı bir başka eser ise, Adi’nin oğlu, Şeyh Hasan ibn Adi’nin ikinci kuşak yeğeni (yaklaşık 1195 yılında) tarafından yazıldığına inanılan “Mus’haf-ı Reş”, yani Kürtçedeki karşılığıyla “Kara Kitap”tır.

Yezidi kutsal kitaplarının en aydınlatıcısı olan Mushaf, dinin kozmogonisi, ilmihali, eskatolojisi ve duaları hakkında, birçok çelişki ve garipliğe rağmen, en ayrıntılı bilgileri içerir. Mushaf gerçekten de 13. yy tarihli olabilir. Mushaf, Kürtçe’nin Kurmanci lehçesinin eski biçimiyle yazılmıştır. Kurmancinin 13. yy’daki merkezi esas olarak Hakkari’nin en sarp dağlık bölgeleriyle sınırlıydı (bkz. Kurmanci). Gerçekten de. Hakkari, Adi ve Hasan’ın en ateşli taraftarlarının çıktığı bölgedir. Yezidiler, Adi’nin Lübnan’ın Bekaa Vadisinde doğduğuna inanmalarına karşın, O’nu Adi el-Hakkari (Hakkarili Adi) olarak adlandırırlar.

Yezidilerin yıllık dört büyük kutlamasından (bkz. Bayramlar, Törenler ve Takvim) ikisi, Cem ve Yezid Bayramı üzerinde burada biraz durmak gerekiyor.
En önemli Yezidi bayramı Anzal’ın kuş ikonunun inananlara sunulduğu yedi gün süren “Cem Bayramı” dır. Musul’un kuzeyinde, Adi ve Hasan’ı da kapsayan diğer önemli kutsal Yezidi şahsiyetlerinin mezarlarının da bulunduğu Laleş’te, 6-13 Ekim tarihleri arasında yapılır ve dinin tüm mensuplarının bu bayrama katılması zorunludur. Geleneksel olarak Ekim ortalarında yapılan eski büyük Aryen kutlaması olan “Mithrakan“ (Zerdüştlükte Mihragan, Nusayrilerde Mihrican; bkz Alevilik) ile aynı zamana denk gelir. Eski Mithrakanlar dünyanın yaradılışı eylemini, cennetteki boğayı öldürerek onun bedenini maddi dünyayı yaratmada kullanan güneş tanrısı Mithras için kutlarlardı. Laleş’teki kutlama sırasında, biniciler bir boğa yakalama oyunu oynar ve yakalanan boğa, kurban edilip ziyaretçilere dağıtılmadan önce Laleş ziyareti “Şems el-Din (inancın Güneşi)” etrafında döndürülür.

Karmaşık bir kişilik olan Yezid’e, Yezidiler arasında bir bakıma kafa karıştıran bir tarzda saygı duyulmaktadır. Yezid dinin kurucusu (din kendi adını taşır) ya da Melek Tavus’tan sonra Ruhun en önemli avatarı (kimilerine göre Melek Tavus’un ta kendisi) olarak kabul edilir. Seyrek de olsa Yezidiler arasında, Şii Müslümanlar arasında baş düşman olarak kabul edilen Emevi/Ümeyye Halifesi (MS 680-83) Yezid ibni Mu’avviyye ile de özdeşleştirilir. Bu yanlış görüş Suriye ve Irak hükümetleri tarafından (Yezidileri diğer Kürtlerden koparmak ve Ümeyyelere, yani Araplara bağlamak umuduyla) sürekli olarak teşvik edilmektedir. Bu durum önde gelen Yezidi ailelerinin Arap giysi ve Ümeyye halife adları almasına da yol açmıştır. Hal bu ki, Ümeyye halifesi olması şöyle dursun, bu isim kesinlikle “yezad” yani “melek” sözcüğünden türemiştir ve önemi göz önüne alındığında, Yezidiler Meleği anlamına geliyor olmalıdır. Yezidi önderliğini kendi etnik kimlikleri konusunda şüpheye düşürecek kadar etkileyen bu komik karışıklık, geçmişte maruz kaldıkları yoğun baskılar, günümüze kadar ulaşabilen edebiyatlarının yanı sıra, Yezidilerin geçmişte sahip olmuş olabilecekleri ve sonradan tahrip edilen zengin linguistik ve tarihsel külliyat da dikkate alındığında, bu hiç de beklenmeyen bir durum değildir.

Yezidi kozmogonisinde daha önce parçalanmış inci ya da kozmik yumurtayı kullanarak maddi dünyayı yaratmış olan Melek Tavus, orijinal olarak eski Yezidilikte Mithras’ı temsil etmiş ve belki de daha sonra Lusifer olarak tanımlanmıştır. Yezidilerin en önemli ikinci bayramı bu olasılığı güçlendirmektedir. Aralık ortası ile sonu arasındaki bir dönemde Yezidin doğumunu anmak üzere kutlanmaktadır. Doğum gününün kış gündönümünde ya da buna yakın bir zamanda oluşu, onu Mithras ile bağlantılı kılmaktadır. -Mithracılık zaten bu genel coğrafi alandan MÖ 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu’na yayılmış ve daha önce de ele alındığı gibi, Mithras’ın söylencesel doğumu 25 Aralık’ta kutlanmaktadır. Bu kutlama önem açısından, Ekim’deki Cem töreni ile paralellik taşımakta ve Tanrı Mithras’ın dünyayı yaratma eylemini anmak için tutulan eski oruç “Mithrakan” (ya da Mihrican)’ın zamanına denk gelmektedir. Avrupa’da bulunan fresk ve heykellerde çok yaygın olarak rastlandığı üzere, Mithas’ın bir boğayı hançerleyişi, akan kandan bir yılan ve köpek figürünün oluşması sahnesi aynı hikayenin resmedildiğini gösterir. (Bu iki tanıdık sembol, yani kötü ve iyi, yukarda Yarisanilik kısmında verilmiştir). Bu olay, Yezidiler tarafından şenliklerden önce tutulan üç günlük bir oruçla anılır.

Yezidilikteki yaradılış öyküsünde kuşlar, bütün büyük olaylarda sayılan burada özetlememize imkan vermeyecek kadar çok olan olaylarda temel bir rol oynar. Yezidilerin tanrının bir kuş şeklindeki temsilini kutsamaları ve horozun kutsal sayılışı iyi bilinen örneklerden yalnızca iki tanesidir. Daha ilginç olan fakat fazlaca bilinmeyen şey ise, Laleş türbelerine yaklaşık 50 km mesafede bulunan Orta Kürdistan’ın “Şanidar-Zawi Çemi” arkeolojik bölgesinde arkeolog “Solecki” tarafından türbe kalıntıları ve büyük kuş toy kuşu kanatlarının bulunmuş olmasıdır. Bu kalıntılar, kuşların karıştığı ve muhtemelen din adamının kostümünün bir parçası olarak kuşkanatlarının kullanıldığı bir dinsel törene işaret etmektedir. (Solecki 1977)

Kuşkanatlarının tanrılarda gösterilmesi daha sonraları Mezopotamya sanatında, özellikle de başkent Ninova’da, kelimenin tam anlamıyla Laleş ufuklarından görülebilen Asurların kraliyet taş heykelciliğinde yaygın hale gelmişti. Kanatların ve uçamayan canlıların sanatsal kombinasyonu, insanın tanrıyı, aslanın sfenksi, boğanın kraliyet sembolünü ve atın pegasus’u teşkil etmesi gibi, kanat benzeri süslemelerin din adamı kostümlerinde kullanılması birçok kültürde oldukça sık rastlanan bir durumdur. Ancak tanrının kanatlı bir kuşta temsili, Yezidiliğe özgü bir durumdur. Antik Zawi-Çemi’de kurban sunmaya ilişkin olarak ortaya çıkan bulgular günümüz Yezidi dininin yerel tarihi köklerine işaret etmektedir.

Laleş’teki kuş ikonu adından da anlaşılacağı üzere, her zaman tavus kuşu olarak tanımlanmıştır. Melek Tavus veya Tavus kuşu Meleği bu yanlış yorumun bir sonucudur. Ancak, tavus kuşu Kürdistan’da ve Asya’nın bu parçasında doğal olarak bulunan bir kuş değildir. Zawi Çemi’den elde edilen bulgulardan hareket ile Yezidiliğin bu ikonundaki kuşun büyük toy kuşu olması çok daha gerçekçi bir olasılıktır. Toy kuşu (Kürtçe şawât) Kürdistan’da doğal olarak bulunmaktadır (bkz. Flora ve Fauna). Bunun da hindininkine benzeyen (tavus kuşununkine de bezer, ancak heykelde de görüldüğü gibi daha kısadır) renkli bir kuyruğu vardır. Mantıksal olarak toy kuşu Yezidiliğin bu antik geleneğine Hindistan’a özgü bir kuş olan tavus kuşundan daha uygun düşmektedir.

Meleğin adı olan “Tavus” hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde “Nawus, yani Nuh”, isminin bozulmuş halidir. Bu eski “Nawus” ismi Yarisanilik ve Alevilikte hâlâ korunmakta, geleneksel Yezidilikte ise Nuh birinci avatardır. Nawus adının Tawus’a dönüştürülmesi, Yezidiliğin baş meleği ile antik Anzu ikonunu özdeşleştirmek ve böylece her ikisine de kuş karakteri vermek amacıyla yapılmış olmalıdır.

Doğan güneş karşısında üç kez eğilme ve bu esnada dua okuma geleneği Aleviler arasında olduğu gibi Yezidilerde de görülür (Nikitine 1956). Yezidiler ayrıca “güneşin cisimleşmiş” şekli olan güneş ışınlar tan vaktinde ağaç gövdelerine ilk defa düştüğü anda, onları öperek kutsarlar (Kamuran Ali Bedirhan 1934).

Yezidiler arasında, diğer bir Alevi geleneğine, tanrının yere saplı bir kılıç ya da asada temsil edilişine de rastlanılır. Bunlar kutsanmaz fakat üzerlerine yemin edilir (Alexander 1928, Bellino 1816).

Güçlü bir aristokrasiye ek olarak, Yezidilerin sosyal sınıf sistemi Sasani İmparatorluğu Zerdüştilerinin katı sosyal katmanları ile ilginç benzerlikler gösterir. Zerdüşt rahipleri din ya da kraliyet sınıfından olmayan kimselerin eğitim görmelerini yasaklamışlardı. Geleneksel Yezidilikte de bu ayrıcalık herkese tanınmamaktadır. -Bazı Yarisaniler de buna inanır ve bunu uygularlar. Öyle ki, bu yüzyılın başına kadar Yezidiler arasında tek bir kişinin (ki bu da Cilve’den sorumludur) okuma yazma bildiği ileri sürülmüştür (Guest 1987, 33). Günümüzde bu yasak çoğunlukla ortadan kalkmış olmakla beraber, eski alışkanlığın gücünden dolayı, Yezidiler hâlâ okumaya hevesli değildir.

İlginç bir şekilde, zengin Yezidi Şeyh ve Melleleri Arap Bedevi giysileri ve başlıkları giyer, hem Arapça hem de Kürtçe bilirler ve isimleri de genellikle Arapçadır. Öte yandan, toplumun daha fakir kesimleri ve dini önderler, Kürtçe isimler taşırlar, sadece Kürtçe konuşurlar ve geleneksel Kürt giysi ve başlıklarını kuşanırlar (Lescot 1938).

Yezidi toplumunun önderliği geleneksel olarak eski asıl Kürt ailelerinden biri olan ve önderliği 18. yy’da devralan Çollar’ın elindedir. Çollar, Mushaf’ın yazan Şeyh Hasan’ın soyundan geldiklerini iddia eden yöneticiler zincirinin yerine geçtiler. Çollar maddi ihtiyaçlar da dahil olmak üzere, her konuda her Yezidiler tarafından desteklenmektedir. Rahiplik görevleri, Yarisanilikte olduğu gibi. Çolların da aralarında oldukları yedi kalıtsal rahiplik ailesinin üyeleri tarafından yerine getirilir.

Yezidi toplumunun günümüzde görece küçük oluşu yanıltıcıdır. Selahaddin Eyyübi Antakya’yı fethettiği dönemlerde Yezidiler komşu Amanos Dağlarının vadilerindeki nüfusun ağırlıklı kısmını oluşturuyordu ve bu durum 19. yy ortalarına kadar devam etti. 13.-14. yy’a gelindiğinde, Yezidiler birçok Müslüman ve Hıristiyan’a kendi dinlerini kabul ettirerek etki alanlarını Antakya’dan Urmiye’ye, Kerkük’ten Sivas’a kadar genişlettiler. Aynı zamanda küçümsenmeyecek derecede politik ve askeri bir güce de ulaştılar. Bu dönemde Cizre bölgesi (Yukarı Mezopotomya) emirleri Yezidilerdi ve bunlardan biri de Şam Emiri dir. Bir Yezidi vaizi olan ve 1297’de ölen Zeyn el-Din Yusuf. Şam ve Kahire’de Yezidi toplulukları oluşturmuştu. O’nun Kahire’de bulunan görkemli türbesi günümüzde hâlâ ayaktadır.

Eski bir Müslüman ansiklopedi yazarı olan Şahab el-Din Fadlullah el-Ömeri MS 1338’de Dinbili/Dumbuli’lerin (Alevi Deylemilerin iyi bilinen bir kolu) Yezidi olduğunu söylerken, tanınmış Kürt tarihçisi Şerafeddini Bitlisi 1597’de, Kürt aşiret ve bölgelerinin büyük çoğunluğunun Yezidi olduğundan söz etmektedir. Bu kaynaklar oldukça önemli bir bilgi taşımaktadır. Anadolu’da yaşayan Kürtlerin büyük çoğunluğunun Yezidi olması neredeyse imkansız olduğuna göre, aslında her iki kaynakta da genel anlamda Yezdaniliğe işaret edilmekte ve günümüzdeki bölünmüşlüğünden önce ortak bir adının bulunduğunu göstermektedir. Yezidi/Yazidi yani “melekçiler” teriminin Bitlisi zamanında hâlâ Yezdaniliğin kolları olan Alevi, Nusayri ve Yezidiliği kapsadığı kabul edilmelidir. Burada Yezdani adının Yezidi adına tercih edilmesi modern Yezidilik ile karıştırılmasını önlemek içindir.

Yezidilerin Müslüman ve Hıristiyan komşuları, sürekli olarak onları kendi dinlerine kazanmak için barışçıl ya da diğer her türlü yolu denemekten geri durmamışlardır. Osmanlı hükümetine ve askeri okullarına alınan birçok Yezidi Sünni Müslüman olmaya zorlanmıştır. Ancak dağlık bölgelerde yaşayan Yezidiler inançlarını korumuşlardır. Osmanlı otoritelerine sunulan ve Yezidilerin askerlikten muaf tutulmasını isteyen 1872 tarihli dilekçe, Yezidi dinsel yasa ve inançları konusunda “locus classicus” haline dönüşmüştür (Önemli belge, bkz. Driver 1921-23).

Yezidilere barışçıl yöntemlerle din değiştirtmekte başarısız kalan Osmanlılar, Yezidilere karşı. 17.-18. yy boyunca devam eden katliamlara giriştiler. Bu katliamlar 19. yy ortalarında Osmanlı topraklarında tekrar uygulamaya kondu ve Osmanlı Yezidilerinin geniş kitleler halinde Rus toprakları olan Kafkaslara göç etmelerine yol açtı. Lescot 1640-1910 arasında yirmi büyük kırım hareketi gerçekleştirildiğini hesaplamıştır (bkz. Sürgünler ve Mecburi İskanlar).

Birçok Yezidi issiz dağlara çekildi, diğerleri ise en azından isim olarak Sunni İslam’ı kabul ettiler. 1859 tarihli Osmanlı Toprak Kayıt Kanunu Yezidilerin toprak sahibi olma hakkını reddederek onları din değiştirmeye zorladı. Toprağın asıl sahibi olan birçok Yezidi Şeyhi toprakların ellerinde tutabilmek için Müslümanlığı kabul etti. Bunlar arasında, Kilis Hanedanlığını yöneten prestijli bir Yezidi klanı olan ve tarihi en az orta çağa kadar uzanan “Mand Ailesi” de vardı. Bu dönemden sonra Araplaşan Mand Ailesi yeni klan adı olarak “El-şuyuh” adını aldı. Günümüzde, Akdeniz yakınlarındaki Türkiye-Suriye sının üzerinde Efrin ile Reyhanlı arasında yaşayan bu klan ancak gizlilik içinde Kürt ve Yezidi olduğunu kabul etmektedir. (Aswad 1971:7, n. 7)

Ulaşılması güç dağlarda yaşayan diğer Yezidi liderler ile topraksız çiftçi ve çobanlar din değiştirme gereği duymadılar. 1858’den önce Akdeniz kıyılarındaki Antakya-Amanos civarlarında yaşayan Yezidilerin sayısı 200 000 civarındaydı ve burada nüfusun çoğunluğunu oluşturuyorlardı. Lescot bu sayının düşerek 1938’de 60 000 gibi küçük bir azınlık haline geldiğini hesaplamıştır. Yüzyıllar boyunca başkent Kilis’ten (Halep ile Antep arasında) yönetilen bu bölge, Bitlisi’nin Şerefname’sinde söz ettiği dönemde bir Yezidi hanedanlığının kalesiydi (bkz. Erken Modern Tarih).

Günümüzde bile Yezidiler din değiştirmeleri doğrultusunda yoğun baskılara maruz kalmaktadırlar. Günümüzde ayrıca Yezidileri Kürt kimliklerinden koparmak üzere, ya Kürtlerden bağımsız bir etnik grup oldukları, ya da Araplarla bağlantılı bir grup oldukları söylenmektedir. Öyle ki, daha öncede söz ettiğimiz gibi, Yezidiler Irak ve Suriye hükümetleri tarafından “Emevi/Ümeyye Arabi” olarak adlandırılarak, aralarında zaten yaratılmış olan ve Emevi/Ümeyye halifesi Yezid İbni Muavviye ile ilgili karışıklık daha da arttırılmak istenmektedir.

Yezidiler, Laleş’teki en kutsal Yezidi tapınaklarının bulunduğu Irak’ta, Musul’un kuzeydoğusunda, Cebel Sancar’dan Duhok ve oradan da Laleş’e doğru uzanan bir şeritte yaşarlar. Günümüzde hâlâ çok sayıda Yezidinin bulunduğu Suriye’de, Cezire’den doğuya Cebel Sancar tepelerine ve Halep’in kuzeybatısında, Efrin’e doğru uzanan bölgelerdeki kesimlere dağılmışlardır. Yezidi nüfusun yoğun olduğu diğer bir bölge de Kafkaslardır; burada yaşayan Kürtlerin yaklaşık olarak dörtte biri Yezidi dir. Ermenistan’da ise Yezidi Kürt sayısı burada yaşayan ve başka dinlere mensup olan Kürtlerin sayısından daha fazladır. Geçen yüzyıldaki soykırımdan önce Anadolu’da büyük bir Yezidi nüfusu vardı. Günümüzde Türkiye sınırları içinde yaşayan Yezidiler, Mardin’den Siirt’e, Antakya’dan Antep ve Urfa’ya kadar ince bir tabaka şeklinde dağılmışlardır. Türkiye’de 1977’den sonra Yezidiler’e tekrar baskı uygulanmaya başlanmıştır. Sadece Almanya’da sığınmacı olanların sayısı 8.000 civarındadır. (Kreyenbroek, 1992: 68. Sternberg-Spohr 1988’den aktarmaktadır). Türkiye’de inançlarını Müslüman komşularından saklayan yaklaşık 100.000 ile 150.000 kadar Yezidi kalmıştır. Özellikle Horasan bölgesinin Quçan ve Dughai şehirleri arasında ve Azerbaycan bölgesinde olmak üzere, İran’da da görece küçük bir Yezidi nüfusu bulunmaktadır.

Derlenen Kaynak: Bir El Kitabi/ Kürtler — Prof. Mehrdad R. İzady 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yezidi Priest Pîr

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yezidi Priest Pîr

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ezdiyên Gurcistanê (Georgia)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ezdiyên Gurcistanê (Georgia

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Tent of Ezdi Kurds (Chichi) from Shingal (Arabic Sinjar)


Konên ÊL û MALBATA ÇÎÇÊ ÊZDÎ.. PISTÎ 150 SALAN - CARA YEKÊ BELAV DIBE!!


Artist: Frederick CharlesCooper (c.1810-c.1880)

          was a traveller, diplomat & artist, Consul to Queen Victoria in Mesopotamia

         (1850-1855) & Kurdistan. He made many drawings, of which this is one, which included his

         Arab friends of the Jebouri tribe & places: Beled Sinjar, (Kurdistan) Kowkoob cemetry

         Shingal minaret, Akhtar, the Chichi Kurds, the Khadour

Many of his drawings was used by Sir Austen Henry Layard for his archaelogical publications.


Portraits of Kurds, some with their names

Watercolour

Size: 11 x 27 cm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Artist: Ashrak Fatvajian


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kumbeteke Êzdîtiyê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ziyaretgeha Melekê Tawis xwedî çerxê li gundê Shamîramê li Rewanê (Li paş çiyayê Qefqazê).
Rewan berê welatê kurda bûye. Êzdî jî ji berê ve li Shamîramê binecih bûne.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Baba shekh & Nadia Murad

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ezidi kürdler doğasever ve doğa koruyucu hümanistlerdir.

Bazıları gibi hem insana, hem hayvana ve hemde doğaya karşı katledici barbarlardan değiller.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

After Islamic State's Army ISIS attack on Kurdistan 2014 The Yezidi Kurds join Kurdish army. As known the Yezidian religion contains non-violance
principles and it is wyh the Yezidian alwas refused to join any army.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yezidi girls 1830, Misirch (Kurtalan) Northern Kurdistan

 

 

 

 

 

 

 

 

The Yezidi young girl praying in front of the Sun Temple for protection of her people - The Kurdish Yezidi people.

One can clearly see the big fear of the islamist and jihadist Turk-Arab terrorists' fear on her face


The Kurdish Yezidi People of Shingal (Sinjar is Arabic pron.) has faced 74 genocides, all of them by Turkish and Arabic Islamists, even by their own people's -by Kurdish- islamists!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The traditional headwear of Yezidi girls and women

 

 

 

 

 

 

 

 

Aktoreka amerîkî; Lily Cahill, ku taca serê wê sembola êzdîyan e, 1913

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Ezdi Domains

Ezdi Scriptures

ALEWÎTÎ
Oleke (dînek) ji herî kevin a dunyayê ye û li Kurdistanê dest pê kiriye. Hevgirêdanek di navbera bîr û olên;
Ezdayetî, kakeî (yarsanî) û elewîtiyê de heye.

 

 

 

 

 

1910

 

 

 

 

 

 

 

 

QÛBA SULTAN ÊZDÎ LI KURDISTANA QEFQAZÊ (Rewanê)

 

 

 

 

 

 

 

 

Dayk û keça wê li kampa penaberan, 2015

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ZIYARETGEHA ÊZDAYETIYÊ LI KURDISTANA QEFQAZÊ (Rewanê)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hemoyê Shero (1850-1935), Kurdish Yezidi leader who saved and gave shelter in Shingal, Kurdistan, to thousands of Assyrians and Armenians from Iraq, Turkey, Syria, Iran & other countries, during "The Armenian/Assyrian Genocide 1915". MAY HIS SOUL REST IN PEACE! 


Hemoyê Shero, Yezidi tribal leader in Shingal, saved with his Fighters around 20,000 Christians during the Assyrian and Armenian genocide of 1915 in the Shingal Mountains. When the Ottoman / Turkish pursuers demanded the surrender of the Christian refugees, Hemoyê Shero decided to defend the Christians.“The Ottomans sent their messengers to the Yezidis in the Shingal Mountains and demanded in a letter the surrender of the Christian refugees, otherwise the Yezidis themselves would suffer the consequences. The Yezidi tribal leader tore up the letter and sent the messenger back to the Ottoman army – without clothes.”“How can I accept to surrender the Assyrian and Armenian Christians to the Ottomans, who came seeking help to us? I promised them and swear by my honor to defend them and don’t deliever them to the some one, as longs as a tear left in me. If my sons and I have to die for it, so be it!”The local knowledge Yezidi hid the Christians in caves and under ledges. When the Ottoman/Turks attacked Shingal from the South, the Yezidis returned fire and held over 2 months. many of the Ottoman soldiers were killed, also a lot of the Yezidis lost their lifes.. nevertheless, it was possible to force the Ottomans to retreat. Several Christian families remained in Shingal and settled in the region where they live partially until today with the Yezidis.*The Ottoman Turks massacred at least 1,5 Million Armenians, 950,000 Pontus Greeks, 750,000 Assyrians and 400.000 Yezidis during the Genocide 1915. Turkey still continue to deny The Genocide of 1915

 

 

 

 

 

HELP YAZIDI PEOPLE WITHOUT TRYING TO CONVERT THEM


- If you traveled to Kurdistan to help Yazidis: The Yazidi gave their lives rather than changes their believes. ISIS used to threats or death to get them to convert.

Please leave your personal religion out of it! Christian are using words to get them to convert.

“This week, I and my fellow Americans will be celebrating Thanksgiving. Before beginning to eat our Turkey dinner, many will speak at the table about why they are thankful. I am thankful for my wonderful family; however, what I am really thankful for is having been born in a free country.

Having been friends with the Yazidis for 3 years now, I realize more than ever what it means to be entirely free from persecution, oppression and fear.

Most Americans will never know what it is to live your entire life being harassed, killed and discriminated against only because of not belonging to a certain religion. The Yazidis are small in number. They have no one helping them as they are considered insignificant. Yes, they are my friends. My heart saddens as I speak to them every day while they suffer in tents rotted from the sun. Winter is here and they have nothing to give them warmth in the tents. Their buckets of water to bathe are freezing cold. They sleep on thin matteresses on the the floor with little hope of any joy. Many are even college graduates but cannot find employment. All because they are not Muslim and refuse to convert.

I so wish others know them as I do. I so wish my American Government would recognize the need to help them become free and the opportunity to leave a country that does not want them but will not allow them to emigrate.”

By Beverly Hinch Luttrell, an American activist helping persecuted Yazidis:

 

 

 

 

 

 

 

 

Eyüp Burç: Ezidileri Arap kirveleri katletti

 

 

 

 

 

 

 

 

Laleş, li dewranên kevn, 1905

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mîrê nû yê êzdiya Mîr Hazim Tehsîn Beg
ji hêla civata Mala Mîra li rêkefta 25.07.2019 hat hilbijartin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

YÉZIDIS - 19th CENTURY FRANCESE Incisione Ritratto del Kurdistan

 

 

 

 

TEMPLE OF THE SUN IN KURDISTAN




THE RELIGION OF THE KURDS
- BULLETIN Of The School of Oriental Studies,
London Institution - 1922


THE RELIGIONS OF KURDS



KURDISTAN'S CHURCHS

& SYNAGOGUES

 

 

YEZIDISM - The ancient religion of the Kurds

 

CHRISTIAN KURDS

 

HISTORICAL RUINS OF KURDISTAN

 

 

 


Foundation For Kurdish Library & Museum