ZAZE MAHABADÎ

Dîıroknas

Home †|††DestpÍk††|††Ana Sayfa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Akropolî, Atîna

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kashi art: Kuduro

Animals and deities playing musical instruments
“Unfinished” Kudurru, Kassite period


( Middle Babylonian Period), attributed to the reign of Melishipak, 1186–1172 B.C., found in Susa, where it had been taken as war booty in the 12th century B.C. (Louvre)

Kashi sanatı: Kuduro
Kodoro: Orta Babil döneminde (Cardonia Krallığı) Kassitler ile ünlü olan toprakların sahiplenildiğini kanıtlayan taş heykellerdir.
Kuduro'nun üst kısmında Mezopotamya tanrıları sembolik biçimde gösterilmiştir.
İkinci bölümde: Tanrılar müzik aletlerini çalarak sürüyü sunağa götürürken gösterilir.
Bu eksik kodoro'nun tarihi, Kashi kralı Mele Shepak'ın M.Ö. 1186-1172 dönemine kadar uzanıyor ve Ecemistan'ın Sousse şehrinde bulundu.
(Louvre müzesi)


The Kodoro: They are stone sculptures proving the appropriation of lands, which were most famous for the Kassites in the Middle Babylonian period (the Kingdom of Cardonia)
In the upper part of the kuduro, the Mesopotamian gods are shown in symbolic form
In the second section: The gods are shown playing the musical instruments and leading the flock to the altar
The history of this incomplete kodoro dates back to the reign of the Kashi king Mele Shepak 1186-1172 BC and was found in Sousse, Îlam (Partia)
(The Louvre Museum)


MÖ 1186-1172 orta Babylon döneminde Mezopomya'nın yöneticileri KASSİT'LER

O döneme ait ve kassit medeniyetine has kültürel bir öge olan kudduru'lar üzerine işlenmiş bir tören sahnesi .
Törende önlerinde kurban edilecek hayvanlar olan, sırtkarında sadaklar ve ellerinde bağlamalar taşıyan kişiler.
Kuvvetle muhtemel dini tören tanrılara adak
Ancak bu saz çalanlar sadece adak taşıyanlar mı görevliler mi yoksa rahipler mi?
Diğer önemli ayrıntı ise bağlama benzeri müzik aletinin çalınması, bu aletin kassitler döneminde Mezopotamya döneminde görülmeye başlanması onlar tarafından getirildiğini desteklemektedir.
Ok sadakları ise savaşçı ve asker olan toplumun statü göstergesi olarak görünmektedir.
İnsan betiminde en önemli ve dikkat çekici diğer ayrıntı ise başlarındaki başlık ve saç stilleri, bu saç stilli 20 yy başına kadar ezidi kürd toplumunun müzik yapan erkeklerinde görülür. Kassit halkının zagros dağlarından geldiği önerilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Kürderde 3500 yıllık bir gelenek
HUDANA VE HUDALERAYA YAKARIŞI...

 

 

Ya Xudayê heq!
Tu neheqan bike beq
Bavêje derekî req
Bila bike weqe-weq



Kürder yukardaki her iki isime de yabancı değiller. Kürdler ne zamanki tanrıdan herhangi bir dilekte bulunduklarında “ellerini havaya kaldırarak “Xwedana, Xwedalera …!” diye dua etmeye başlarlar. Herkes bu terimin “Xweda” yanî “Allah” için söylendiğini düşünür. Elbette dua edenin, derin bir hüzünle yakaran birisinin düşüncesinde yakarılanın “Allah” olduğu kesindir. Peki gerçekten bu her iki isim yani “Xwedana” ve “Xwedalera” nereden gelmedir? Bunu bilmek yakarıştaki amacı değiştirmez, ama en azından kimlerden kaldığını ve gerçek anlamlarını bilmede yararı olacaktır.

Bu her iki isimlerin orjinali “Ḫutena ” ve “Ḫutellura” olarak çivi yazılı tabletlere işlenmiştir. Bunlar Hurrilerin iyilik ve kader tanrıçalarının isimleridir. Yani aslında iki ayrı tanrıçaya aynı zamanda yakarılışı ifade etmektedir. Bunlar günümüz kürdçesinin alfabesine uyarlanması ise “Xwedana” ve “Xwedalera” biçimindedir.

Hurri tanrıçalarının kraliçesine Ḫebat denilirdi ve ona bağlı bir de tanrıçalar çemberi vardı, işte bu Ḫutena ” ve “Ḫutellura da o yapısalın içerisindeydiler ve bir çok yakarış ve dua onlara yönelik yapılırdı. Hittitlerde bile Teşşub ile Ḫebat’a atfen düzenlenen festivallerde onlardan bahsedilirdi. Bu tanrıçalar Kasitlerin Gulšeš DINGIR.MAHMEŠ adlı sağlık tanrıçası ile özdeşleştirilirdi. Ugaritte de Ḫutellurî’nin ismi ktrt (Kotharāt) diye telafuz edilmiştir.

Kısacası, Hurri-Mitanî, Hitit ve Ugarit çivi yazılı belgelerde bu her iki tanrıçadan hayli bahsedilmiştir. Öyle anlaşılıyorki “Ḫutena ” ve “Ḫutellura’ya” yakarış 3500 yıldan beri kürder tarafından dillendirlmektedir.

______________
Emil Laroche, Teššub, Ḫebat et leur cour, JCS (Journal of Cuneiform Studies, Cambridge, MA) 2, 1948, 113–136

Emil Laroche, Documents en langue hourrite provenant de Ras Shamra; Textes de Ras Shamra en languehittite, in: J. Nougayrol – E. Laroche – Ch. Virolleaud – C. F. A. Schaeffer (eds.), Ugaritica V. Nou-veaux textes accadiens, hourrites et ugaritiques des archives et bibliothèques privées d’Ugarit; com-mentaires des textes historiques (première partie) (Paris 1968) 447–544. 769–784Laroche 1974E. Laroche, Les dénominations des dieux ‘antiques’ dans les textes hittites, in: K. Bittel – P. H. J.Houwink ten Cate – E. Reiner (eds.), Anatolian Studies Presented to Hans Gustav Güterbock on theOccasion of his 65th Birthday (Istanbul 1974) 175–18

Yoshida, Ein hethitischs Ritual gegen Behexung (KUB XXIV 12) und der Gott Zilipuri/Zalipura, Bulletin of the Middle Eastern Culture Center in Japan 4, 1991, 43–61

Salvini, Die hurritischen Überlieferungen des Gilgameš-Epos und der Kešši-Erzählung, in: V. Haas(ed.), Hurriter und Hurritisch, Xenia 21 (Konstanz 1988) 157–172

Salvini – I. Wegner, Die mythologischen Texte, Corpus der hurritischen Sprachdenkmäler I/9(Roma 2004)


 

 

 

 

 

 

 

KÜRD MEDENİYETİ'NİN TARİHİ KALINTILARINDAN

HAKKARİ STELLERİ

 

 

Hakkari stelleri


Hakkari Stelleri tarihleme olarak MÖ 2000 denilmekte yaklaşık olarak buda orta tunç çağına denk gelmektedir yani yaklaşık olarak 4000 yıl önce.

Mallesef Türkiye'de bilim Etiği oluşmadığından hatta bilim gerçek manada ilkel benlik fikriyatına ayrılmadığından, mevcut bulunduğu kültür ve medeniyet konusunda netlik kazanmamış bulunan veriler de halının altına süpürülmüştür.

Ancak stelleri betimlemek gerekirse şöyle açıklanabilir. Kuvvetle muhtemel mezar stelleri savaşçı, kahramanlar için adanmış. Yada ölen bir kral için koruyucu olarak bırakılmış.

Stelller üzerinde özelikle dağ keçisi ve geyik resmî ve av sahnesi, ölenin iyi bir avcı olduğunu belirtmek için kullanılmış.

Aynı stellin üstünde düşmanına galip gelmiş düşmanını yere sermiş figürler betimlenmiş.
Mızrak, balta ve hançer mevcut.

Ayrıca buğday başağı olması bunların göçebe bir medeniyet olmadığı yerleşik hayatta geçildiği gösteriyor en azından yarı yerleşik yani yazın yaylada kışın ovada.

Bire bir stil kritiği için en kısa sürede Van müzesine gideceğim bu arada.

Kim ne derse desin bu medeniyet hala orda yaşayan halkın ataları hiç bir yerden gelmediler.
Ez cümle; bu tür stelleri veya heykellerin gözleri çukur ise göz oyuklarında mutlaka değerli yada yarı değerli taşlar mevcut olduğunu gösterir bizim uyanık bınkesri aile gözlerindeki mücevherleri çıkarmışlar.

Zaze Mahabadi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aşk ❤️
Aşk her daim çok dikkat çekicidir.
Spinoza;
Aşkın girişi temel ilkel güdüler üstüne kurulmuş olsa dahi çıkış noktası olanın içinde emek sabır fedakarlık olduğunu söyler.
Spinoza’nın dediği gibi aşk kendi içinde bir metamorfoz geçirir, ilkellikten derinliğe doğru.
Tabi bu aşk için geçerli bir tanım ortalıkta aşkımsı fake duyguları kast etmiyorum.
Bu kadar aşk üstüne kelamdan sonra
Sümerce aşk kelamını yazıyorum
Hepinizin sevgililer gününü kutluyorum.. ZM

 

MÖ 776'dan kalma, Ağrı Krallığı (Urartu)

Urartu kralı I. Argişti'nin Argiştikhinli şehrinin inşasından bahsettiği iki çivi yazılı tablet

kralı I. Argişti'nin Argiştikhinli şehrinin inşasından bahsettiği iki çivi yazılı tablet.
1- Tablet #1 diyor ki: "Arghishti ben Minwa konuşuyor. Görkemli bir kale inşa ettim ve ona adımı Argishtikhinli verdim. Arazi vahşiydi. İçinde hiçbir şey inşa edilmedi. Nehirlerden dört kanal inşa edildi. Bağları ve meyve bahçelerini böldüm. Orada kahramanlıklar yaptım... Argishti, Ben Minoa, güçlü kral, güçlü kral, Bianelli kralı, Toshba hükümdarı."
2- Tablet #2: "Tanrı Haldi'nin büyüklüğüne yemin ederim ki, bu kanalı Minoa oğlu Argişti inşa etti. Arazi ıssızdı ve burada kimse yoktu. Haldi'nin lütfuyla bu kanalı Argişti yaptı. Minoa oğlu Argişti , güçlü kral, büyük kral, Toshba'nın hükümdarı Bianelli'nin kralı ".

Açıklamalar:
-Bianlı: Ağrı Krallığı'nın bilindiği isimlerden biridir.
Toshba: Eski Ararat krallığının başkenti. Şehir daha sonra Viani, Van olarak anılmıştır.
-Tarihi Argishtikhinli şehri bugün, kurulduğu kalenin kalıntıları olan modern Ermenistanın Aramavir şehrinin yakınında yer almaktadır.

 

Yedi 7 sayısının kutsanması sümerler, babilliler için mühimdir en önemlisi de ve kutsanmasıdır

 



Babilliler arasında yedi zigguratın 7 (yedi tanrının 7 tapınağı) inşa edildiği yedi tanrı 7 kompleksinden gelir.
MÖ 2. binyılda tanrı (Anu) tarafından yönetilen ve MÖ 1. binyılın ortalarında tanrıya (Al / El / El / En Yüksek) bulunan geç Babil metinlerinde daha sonra gelişen asurlular , ve Babil ve Asur'daki tapınakların rahipleri, her gezegenin tanrısına ibadet etmek için haftanın özel günlerini belirlediler ve bu bir ibadetti.


1. Pazar: Güneş ve adalet tanrısına (Şamaş) tapınma günüdür ve günümüze kadar tüm Hıristiyan kiliselerinde güneş tanrısı olan İsa'ya tapınma ve kutsallaştırmaya adanan gündür ve İngilizce olarak anılır. Güneş Günü veya Pazar, güneşin günü anlamına gelir.


2. Pazartesi: Ay tanrısı tanrıya (Günah veya Günah / Evet, El / El / El / El Babil'e dönüşen Sümer), tanrı Tanrı, Tanrımız ve şimdiki idolümüz ve onun İngilizce adı Pazartesi / Ay Günü Ay ve ibadeti bugün tüm arap ve islam ülkelerinde olduğu gibi cuma günü yapılmadı.


3. Salı: Kan tanrısı ve cehennemin hükümdarı (Nergel) Mars gezegeninin kan gibi kırmızı renkli (yunanlılar ve romalılara göre savaş tanrısı Mars) tanrısı için tapınma günüdür. Sümer tanrıçası (Erishkigal) ve ana tapınağı, daha sonra hasat ve ölüm tanrısı Ninurta ile birleştirilen Tel İbrahim'deki Kothi'deydi ve onlara tek bir tanrı olarak ibadet edildi.


4. Çarşamba: Bilge veya erdemli adamın adının geldiği Merkür gezegeninin tanrısı olan bilgelik ve bilgi tanrısına (Nabu) tapınma günü: (peygamber).


5. Perşembe: Daha sonra Babil ve Roma tanrılarının (Romalılar arasında tanrı Jüpiter) şefi olan Jüpiter'in tanrısı olan tanrıya (Kişar) tapınma günü.


6. Cuma: Aşk ve güzellik tanrıçası İnanna / İştar (aynı zamanda tanrıça veya tanrıça Anat / Anat / Kenanlı Astarte) / Venüs tanrıçası (sabah ve akşam yıldızı) / Zahra'nın ibadet günü. İlk müslümanların Babil'deki ibadetine adanan Pazartesi günü yerine, babası Tanrı'ya (Güneş veya Sin / Ali / El / El / Ay tanrısı) ibadet etmeye başladıkları gün, garip bir paradoks ve çelişki içinde, bunun nedeni bizim için karanlık değil!


7. Şabat (Yedinci gün, Rab'bin Şabat'ı, yaratılış sürecinden Tanrı'nın dinlenme günü): Uğurlu savaş tanrıçası ve tanrıça Şövalye'nin (Zababa) / daha sonra Tanrı'ya dönüşen Sümer tanrısı Ninurta'nın ibadet günü. tanrı Ninib veya Babil Ninab, bir gezegen Satürn'ün (romalılara göre tanrı Satürn) tanrısı ve ondan indi veya Yahudiler tanrılarını, savaş tanrısını (Yawi veya Yehova), orduların Rabbini türettiler ve onlar Şabat günü ona tapın ve onu kutsayın ve İngilizce adı Satürn Günü veya Cumartesi, yani Satürn'ün bugüne kadarki günü anlamına gelir.

People of Mesopotamia were playing music during the funeral to tell the gods about the arrival of the decease because they believed that music is the language of communication with the goddess.

Mezopotamya sakinleri cenaze sırasında müzik çalıyorlardı ve bunun tanrılara merhumun gelişini anlatmak için olduğunu v böylece müziğin tanrılar ile iletişim dili için olduğuna inanıyorlardı.

 

Li Xirabreşkê ('Gobeklitepe')

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zaze Mahabadî, Mêjûnas

 

 

 

 

 

KURDISH AUTHORS

 

 

 


Foundation For Kurdish Library & Museum