HATİ-HİTİT

MÖ 1900 - 1200

Home  |  Destpêk  |  Ana Sayfa

 

The sun has been a central symbol of the Kurdish culture and religious beliefs for millennia.

 

 

Her kürdün evinde bir tane bulundurması gereken Hati-Hitit Güneş kursu.

Güneş, tarihte insanlar tarafından herzaman
saygı ve beğeni ve hatta korku duyulan tükenmez ve büyük bir güç kaynağı olarak algılanmıştır:

Yeryüzünde büyük hükümdarların kudreti güneşin kudreti ile ölçülmekteydi.

Eski kürdçe'de mir/mihr/xur/xor güneş demektir. Mihrî ve Xorşîd/Xurşîd şahıs isimleri de bu kökenden gelmektedir.
Yeryüzünde insan nüfusu yoğunluğunun henüz fazla olmadığı medeniyetin en ilk
evrelerindeki kürd hükümdarlarına bu sebeple Mihr (yeni kürdçe'de okunuşu: Mîr) denirdi. Yani Güneş'in (en büyük, en kudretli tanrının)
yeryüzündeki temsilcisi demektir. Bu sebeple kürd ulusal bayrağı'nın üzerinde bir güneş bulunmaktadır. Çünkü
ilk çağ kürd hükümdarları tanrının yeryüzündei temsilcileri olarak görülmekteydi.

Arapça'daki 'Emir' kelimesi örneğin arapça değildir. Arapça'da yabancı kelimelerin arapça ses yapısına (fonetiğine) göre kolay telafüz
edilebilmesi için sessiz harflerle başlayan yabancı kelimelerin başına sesli harf ekleme kuralı olduğu için bu kürdçe kelime arapça'ya geçtiğinde
başına 'e' sesli harfi eklenerek e-mir, emir olarak telafüz edilmektedir.

Bu sembol türk devleti tarafndan çalınarak Ankara şehir merkezinde bir yere dikilmiştir.

Hati güneş kursu
Bu sembol ve totem Anatolia'nin en eski medeniyeti olan Hati uygarlığına aittir.
Şimdiye kadar bulunmuş kaynaklara göre Hititler diye adlandırılan bir halk Hatti ülkesinde tanrı'larına, dinine, kültürünü, dilini kullanarak Yeni bir medeniyet kurdu.

Hatiler Anatolya'ın asıl yerlileri, tıpkı luviler, mittaniler, karduklar, aznawalar ve troyalılar gibi

 

 

Locations of the Hittite Empire and Mitanni civilization
This map shows the locations of the Hittite Empire and Mitanni Civilizations at their heights.

Hitit İmparatorluğu ve Mitanni uygarlığının konumları
Harita, Hitit İmparatorluğu ve Mitanni Uygarlıklarının yüksek noktalarında konumlarını göstermektedir.


Alıntı Yapılan Çalışmalar
Bentley, Jerry H., Herbert F. Ziegler, Heather Streets-Salter ve Craig Benjamin. Gelenekler ve Karşılaşmalar: Geçmişe Küresel Bir Bakış. Cilt 1. McGraw-Hill Education, 2016.

 

 

 

 

 

 

 

 

The first vehicle of mankind by Hitites

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hitit Rahibi Kral veya Ilahi c1600

Hitit, Kuzey Kürdistan M.Ö. 17.yy başlarında
Kemik gözlü bazalt (sol, eski; sağ, restore edilmiş)
Toplam: 87.6 cm (34 1/2 inç)

 

AÇIKLAMA
Hititler M.Ö. 3. bin yıilda Anatolya'da yaşamış ve yunanca, latince, sanskritçe, ingilizce ve tıpkı bu diğer gibi kürdçe'yi içeren ve kürdlerin atası olan Hint-Avrupa'lı bir kavimdir. Silahları için demir kullanan ilk antik insanlardı. M.Ö. 1600-1200 yillaru arasında imparatorlukları zirvedeydi, orta Anatolya'dan Rojava Kürdistanı'nını (Kuzey Suriye'yi) ve doğu Akdeniz boyunca güneyi kapsıyordu. Büyük imparatorluklarla ticartet yapyorlardı, Hititler, Mezopotamya fikir, kültür ve medeniyetini antik Akdeniz dünyasına (Yunanistan ve İtalya'ya yaydılar.

Bu büyük bazalt heykel ve başındaki boynuzlu konik taç, sahte sakal ve uzun bir ornoz giysili figür bir Hitit tanrisi veya rahip veya kralı oldukça nadirdir.. Sag elinde bir kase tutuyor ve solunda da bir sey tutuyordu, belki de bir kılıç.

Cleveland Sanat Müzesi
Leonard C. Hanna, Jr. Fonu 1971.45

 

 

 

 

 

Kadeş Antlaşması - tarihte Hati/Hitit ve Mısır krallıkları arasında MÖ 1274 yılında yapılan bilinen en ilk diplomatik antlaşmadırdır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HİTİT devletinin ünlü Güneş Kursu olarak anılan törensel nesne,
Hititlerin sembolü olarak kabul edilir. Hitit kaynaklarına göre bütün tanrıların atası sayılan tanrı Kumarbi’dir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hitit savaççıları.. iyi bakın, kürdlerin burunları nerden gelme..

 

Hettitiska rikets uppkomst

Hettiterna var ett indoeuropeiskt folk som levde i landet Hatti, i det inre av Anatolien (mindre Asien)  mellan århundradena omkring 1900-1200 f.Kr (från den mellersta bronsåldern till början av järnåldern). Området hade tidigare bebotts av hattier vilka finns omnämnda på lertavlor funna i Mesopotamien från tiden för den assyriska kungen Sargon den store av Akkads regim, ca 2300 f.Kr. När sedan hettiterna erövrade landet hamnade hattierna under deras styre. Därmed inleddes det hettitiska väldet i området. Utöver hattier och hettiter kom även andra indoeuropeiska grupper såsom luwier och palaer att ingå i det hettitiska rikets befolkning...

Hettiterna har ofta blivit omnämnda som bland de första att använda sig av järn. De har för eftervärlden också blivit kända för sin krigskonst, bland annat användandet av hästdragna stridsvagnar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hititlerin tapınak yazıtından dua...

Tanrım, Beni yavaşlat.
Aklımı sakinleştirerek kalbimi dinlendir… Zamanın sonsuzluğunu göstererek bu telaşlı hızımı dengele… Günün karmaşası içinde bana sonsuza kadar yaşayacak tepelerin sükunetini ver .
Sinirlerim ve kaslarımdaki gerginligi, belleğimde yaşayan akarsuların
melodisiyle yıka, götür.
Uykunun o büyüleyici ve iyileştirici gücünü duymama yardımcı ol…
Anlık zevkleri yaşayabilme sanatını öğret; bir çiçeğe bakmak için
yavaşlamayı, güzel bir köpek ya da kediyi okşamak için durmayı, güzel bir
kitaptan birkaç satır okumayı, balık avlayabilmeyi, hülyalara
dalabilmeyi öğret…
Her gün bana kaplumbağa ve tavşanın masalını hatırlat.
Hatırlat ki yarışı her zaman hızlı koşanın bitirmediğini, yaşamda hızı
arttırmaktan çok daha önemli şeyler olduğunu bileyim…
Heybetli meşe ağacının dallarından yukarıya doğru bakmamı sağla.
Bakıp göreyim ki, onun böyle güçlü ve büyük olması yavaş ve iyi
büyümesine bağlıdır…
Beni yavaşlat Tanrım ve köklerimi yaşam toprağının kalıcı değerlerine
doğru göndermeme yardım et.
Yardım et ki, kaderimin yıldızlarına doğru daha olgun ve daha sağlıklı
olarak yükseleyim.
Ve hepsinden önemlisi…
Tanrım,
Bana değiştirebileceğim şeyleri değiştirmek için CESARET,
Değiştiremeyeceğim şeyleri kabul etmek için SABIR,
İkisi arasındaki farkı bilmek için AKIL ve
Beni aşkın körlüğünden ve yalanlarından koruyacak DOSTLAR ver…

(Hititlerin M.Ö.2000 yılındaki DUVAR YAZISI'ndan alınmıştır.)

 

 

 

 

 

 

 

 

Tarihin Çoktan unuttuğu HATTİ Medeniyeti

Anatolia’daki Hatti'ler var oldu Hitit'lerden önce.
MÖ. 2500-2000’lerde var yaşamış bir Proto Historia uygarlığı.
(Hititler değil)
Henüz yazıyı kullanmadıkları için tarihsel sürece ait değiller.
Ancak onlar hakkında öğrendiklerimiz sadece onları Hitit'lerin yazdıkları.
Hititler onların Tanrı'larımı medeniyetini ve mirasını sahip çıktı.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hittite Language has hundreds of similar words
with Kurdish and other Indo European languages

 

 

There are hundreds of similar words in Hittite and English and Kurdish or other Indo European languages. Some other Anatolian publics Pala and Luvi. Palas were speaking Palaic and Luvis were speaking Luvian languages. Palaic and Luvain languages are relative of Hittite language. Other Anatolian publics are Hurrians and Hatties. Hurrians were speaking Hurrian language.

Ancient Anatolian languages are not Turkic or Uralic languages. Some of ancient Anatolian languages were Indo European languages.

 

 

Kurdish is an Indo-Iranian(*) language

The word of Iran has NOTHING to do with the Iran (Persia), It means Arian people.

 

 

 

 

HITITE - KURDISH
ENGLISH
"Watar" in - "Aw, Av"
water

"Duttariyati" - "Dot"
daughter

"Natta" - "Ne, Na "
Not
"Masshuil" - "Mishk"
mouse
"Taru" - "Dar"
tree
"Newa" - "Newe", "nû"
new
"Kinu" - "Ejnû" .
knee
"Luli" - "Gol"
lake
"Wetna" - "Warg"
wolf
"Mu"- "Min"
me, my
"Tu" - "Tu"
"thou" in old English.
"Haster" - "Astare" "Stêr"
star

"Ed" in Hittite ; "eat" in English.

"Eku" in Hittite ; "Aqua" in Latin.
Eku=Aqua

"Ar" in Hittite ; "Arrive" in English.
Ar=Arrive

"Wiyana" in Hittite ; "wine" in English.
Wiyana=Wine

"Kuis" in Hittite ; "Quis" in Latin.
Kuis=Quis

"Ti" in Hittite ; "thy" in old English.
Ti=Thy

"a-, ša-,ši-,šie-,šiya-" in Hittite ; "he, she, it" in English.
ša-,ši-,šie-,šiya-=he, she, it

"Weš" in Hittite ; "we" in English
Weš=We

"Naš" in Hittite ; "us" in English.
Naš=Us

"Tetan-,titan-" in Hittite ; "tit" in English.
Titan=Tit

"Lala-,lalan-" in Hittite ; "language" in English.
Lalan=Language

"Kuer" in Hittite ; "cut" in English.
Kuer=Cut

"Sani" in Hittite ; "same" in English.
Sani=Same

"Teri" in Hittite ; "three" in English.
Teri=Three

"Eshar -ishar" in Hittite ; "aser" in Latin (It means "blood").
Eshar=Aser

"Carimni" in Hittite ; "Ceremony" in English.
Carimni=Ceremony

"Milit" in Hittite ; "mel" in Latin.
Milit=Mel

"Malla" in Hittite ; "meal" in English.
Malla=Meal

"Yuka" in Hittite ; "yoke" in English.
Yuka=Yoke

"Nekku" in Hittite ; "neque" in Latin (it means "none of them").
Nekku=Neque

"Mutmutali" in Hittite ; "mud" in English.
Mutmutali=Mud

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ANATOLYA'NIN AKAD DÖNEMİ ÇİVİ YAZILARINDAKİ ADI:

KUR URU HATTİ = TANRI YURDU
SÜMERCE,
KUR=ÜLKE,
URU=ŞEHİR

HATTİ=HADAD=HADADA=HİTİT=HÜDEDA=HÜDA= XUDA, TANRI
(Hatti Ülke Tanrısı : Tanrı Enlil'lin (EL) oğlu Hadat

BÖYLECE YURT=TANRI=EL=ELİ=ALE= TANRI-TANRIÇA ve BAĞRINDAKİ ER-DİŞİ VARLIK ALEMİDİR .
MÜLK ALLAHINDIR SÖZÜ BURADAN DOĞDU.

HATTİ ELİ=HÜDA ELİ=HÜDA YURDU'dur
KADİM KÜRD DİNİ İNANCININ YARSANİLİĞİN, KAKEİLİĞİN, AHLİ-HAQ YOLU'NUN VE (Y)EZİDİLİĞİN YANSIMASI OLAN
ALEVİLİKLİĞİN DÜSTURU,
IRKLAR ÜSTÜ -EVRENSEL BİR KÜLTÜR VE UYGARLIKTIR.
TÜM VARLIK VE İNSANLIK ALEMİ AYNI ASILDANDIR.

 

 

 

 

TELEPİNU HİTİT TANRISI

Bindiği hayvanı büyük boynuzlu bir geyiktir

Hitit tabletlerinden şöyle geçer 12 nolu tablet "Şiduva dağına eya ağacına kesmek için gider ve ağacı keser ve Tanrı'nın arkasına yerleştirir.
Labka (yağlı çörek) ekmeğini bölerken şöyle der "Şiduva dağı senden kestiğimiz bu ağacı ki ağaç ardıç veya çam, süslemek için götüreceğiz " .
Eya ağacında bolluk bereket sağlık dilekleri ve hoşa giden eşyalar asılıdır.

Tanrı Telepinu Tanrı Teşup'un oğludur ve bereket ve Tarım Tanrı'sıdır.

Artibüsü ise Geyik ve süslü ÇAM Ardıç ağacıdır.
Aziz Nikolas örneğine çok yakın geldi değil mi ?
Noel olgusunun altyapısının nerden geldiğini bir düşünelim bakalım!

Bütün ilahi dinlerin temeli pagan dinlerini esas alır
.

Bu eski töre'ye kürdçe'de Kal Gaxan (Aziz yaşlı Gaxan (gawûr, öküz yiyen) adı verilir.
Daha fazla bilgi için Kürdistan'ın Dersim ve Bingöl yöresinin yeni yıl töre ve adetlerini araştırıp, soruşturun.

 

 

MÖ 700 geç Hitit dönemine ait beş taş oynayan çocukların alçak kabartması.
Muhtemelen bu bir okul eksersizi yada eğitim sırasında bir serbest alan. Belki de bu şekilde matematik öğretiyorlardı. ZM

 

MÖ 1250-1200 yıllarından Hitit Kralının mührü yada mektubu, Hititlere yazının Sümerler'den üzerinden asur ticaret kolonileri üzerinden geldiği söylense de
Hititlerin kendilerine has sembolik bir yazı dili olduğu peyderpey ortaya çıkmaktadır.
Lineer a şeklinde olmasa bile bir yazı dili mevcuttur ancak henüz tam olarak çözülmüş değildir.
Kral 4. Tuthaliye döneminden

 

 

 

 

NEFERTITI

 

 

 

GÛTÎ

SOMER-SUMER

MITANÎ

PARTIA

HURÎ

KASÎT

URARTU

LÛVÎ



 

 



Foundation For Kurdish Library & Museum