The ancient Kurdish Amida - Agusta
The Pakradunis (contemporary: Bekirans) Land - Diyarbekir

Home  |  Destpêk  |  Ana Sayfa

Amîda (Diyarbekir) Sümer Eridu veya Abu Shahrain (MÖ 6000) antik kentinden çok daha eskidir.
Çünkü sümerler Kuzey Mezopotamya'dan (tarihi Kürdistan'dan) Irak düzlemi çöllerine göçmüşlerdir.

 



Thank you so much Dear Gertrude Margaret Lowthian Bell
THANK YOU FOR ALL THIS AMAZING FANTASTIC PICTURES (1909) FROM YOUR TRIP TO THE ORIENT

 


SPAS BO GERTRUDE BELL!

 

 

 

 

 


 

 

Amida's city wall and Tigris, by Gertrude Bell 1909

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Amida's city wall and Tigris, by Gertrude Bell 1909

 

 

 

 

 

 

 

 

 



The beautiful tower of the Saint Gregoros - destroyed by Turks in 1916

(1916'da islamist türkler tarafından yıktırılan çan kulesi)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SURP GREGOROS CHURCH - DESTROYED 1916 by TURKISH ISLAMIST STATE

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1940

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The city centrum in 1943 (Hola Dîlanê)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GAR DIYARBEKIR, 1944

 

 

 

 

 

 

 

DIYARBEKIR's Women, 1940-ies - Wifes to the government employees

 

 

 

 

 

 

 

 

ZINARÊ FÎSÊ- 1940

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pira Dehderî 1960..

- DİKKAT EDİN!
Şimdi tam bu suların 10 veya 16 yılda bir yükselebileceği yere hangi akılla kahvehane yapmışsınız?

 

 

 

 

 

 

Pira Dehderî 1970..

- DİKKAT EDİN!
Şimdi tam bu suların 10 veya 16 yılda bir yükselebileceği yere hangi akılla kahvehane yapmışsınız?

 

 

 

 

 

 

 

 

Pira Dehderî 1909..

 

 

 

 

 

Pira Dehderî 1909

 

 

 

 

 

 

1940

 

 

 

 

 

 

 



Jameel Pashas at sightseeing, outside of Diyarbekir, Tigris river at the background, 1940

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DERÊ ROMÊ - Port of Roma - Western Port of Diyarbekir's Citadell

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir (Amida) 1950'ies

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Derê Serayê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In the verandah one at a home in Diyarbekir

 

 

 

 

 

 

 

Folklorvanên kurd

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Berderî Pir, Erdebîl

 

 

 

 

 

 

Parts of city (Derê Serayê)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Folklorvanên kurd

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Folklorvanên kurd ji Diyarbekrê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The ruins of the magnicifant Virgin Mary Church from the 3rd Century

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Desapearing church towers by the time

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The ancient School of the Kurdish Marvanids, today a mosque

 

 

 

 

 

 

 

 

Caravan Serai on the Silk Route (15th Century)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Riya Bexdadê (Papûra "Gazî" / 'Gazî Caddesi')

 

 

 

 

 

 

Amazing minarets

 

 

 

 

 

 

A wedding day gathering in ancient Amida

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The ruins of the ancient Kurdish Palace

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Boraxane - The peagon house

 

 

 

 

 

 

Aquaduct bringing water from the Karaj mountain

 

 

 

 

 

 

 

Derê Chiyê - Port of Mountain

 

 

 

 

 

 

 

 

Derê Chiyê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1953

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Derê Chiyê
- Meydana Şêyx Seîd Efendi, avahiya bi navê Yenişehir Sineması (1941) ku yan li ser yan jî li ser sînorên kometirba Şêyx Seîd Efendî û 37 hogirên wî hatiye avakirin. Ev avahî î roj nemaye li şûna wê avahiyeke heft tebeq hatiye lêkirin. Li nav vê sînemayê li ser perdeya sînemayê wêneya cehennemî Atatirk hebû ku gava fîlm dest pê dikir, sor vêdiket

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Derê Chiyê - Port of Mountain

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir 1969

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir 1971

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir 1975

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir - Derê Mêrdînê 1955

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir 1950

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir 1895

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Derê Romê 1948

Solda Sari Saltuk denen işgalci türkün sözde ziyareti. Belki de bir kürd velisiydi ama din (islam) maskeli türk-arab işgalinden sonra bütün Kürdistan'ın ulusal, tarihi ve kültürel değerleri ad değiştirmeyle
türkleştirildiği, araplaştırıldığı gibi bu türbeye de tıpkı Sultan Şeyhmus Ziyareti gibi bir türk-arap adı verilerek araplaştırılmış ve türkleştirilmiştir. Ziyaretin hemen bitişiğinde İpek Oğlu Hamamı ve
sağ tarafta da bir Kastal Çeşme görülüyor. Şu an Çeşme
ve hamam yerinde yok.

 

LI SER TÊGEHA XELET A ÇEND PEYVAN:
1 - PEYVA ROM:


Gelek caran kurdên hevdem (modern), peyva rom, li şûna peyva 'tirk' bi kar dihênin û ev pir û pir xelet e. Tirk ne rom e.

Ev peyva 'rom', li serdemên berê, ji hêla kurdên berê, ji bo BÎZANS Û ÎTALIYANan dihat bikarhanîn. Ji xwe li nivîsên klasîkî yên kurdî, çi li nav pexşanên (nesir yazı) kevin û çi jî, li nav helbestên klasîkî, ev peyva rom pir derbas dibe. Lê belê, ne di wateya 'tirk' de hatiye bikarhanînê. Di wateya Bîzans û Îtalya de hatiye gotin û nivîsîn. Ji xwe her du jî, hem Bîzans û hem jî Îtalyan rom in.
Ji ber vê jî, tirkan wisa bi qiymet ne kin! Tirk ne rom in.
Bi kurtî rom, bi dirêjahî romî; cîranên me yên kevin (yûnan/grek û îtalyan) in.

Her çend ew li dîrokê di gel me şer û ceng jî kiribin, wek tirkan zilm û zordestî bi ser me de ne kirine. Bervacê wê, romiyan, di xebat û lebatên avadankirina welatê me de, roleke berçavî leyistiye.

Rom, li nav welatê me, gelek pird, hemam, xan û riyan ji me re ava kirine, ku em ta roja îroyîn jî, van berhem û avahiyên wan her bi dilxweşî bi kar dihênin.
Bi rastî jî hin kurd dost û neyarên xwe ji hev ni karin derxin. Heyf.

Hin kurd ji dostê xwe re dibêjin neyar û ji neyarê xwe re jî dibêjin dost, bira!

ÇI HEYF!!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ber derıyê Sînemaya Dîlanê
(Xwedî Nejat Dîlan, ji malbata kurd a Dîlan bû)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ANCIENT CITY WALL OF KURDISH AMIDA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Destroyed green areas (Kurdistan's forests) on transport on Tigris

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Derê Cot

 

 

 

 

 

 

Ji destê rastê jina qelew, navê wê Cemile İnal e û serkara (mudura) dibistana destpêkî ya Gazi İlkokulu ya li taxa Şehitlik'ê ya Diyarbekrê bû 1970-1974.
Ya li navendê jî mamosteya min Gulçîn Înal ku hem hevala zaroktiyê ya diya min û hem jî bûka Cemîle Xanim bû. G.C.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir Belediyesi 1910

Belediye meclisinin kararı ile Diyarbekir ismi 'Diyarbakir' olarak katil-diktatör Atatürk'ün emriyle değiştirilmiştir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Grûbeke muzîkjen 'ên biyanî' li Derê Çiyê, 1940

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

An ancient Kurdish cemetery where the state built a cinema saloon on it in 1930ies called Yenisehir Sinemasi - Nowhere in the world has people made ??itself guilty with a such disrespect for the dead

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Industri-Technique School in Diyarbekir - 'Diyarbekir Hemidiye sinai mektebi'

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Old city fortresses Diyarbekir (amida) 1920'ies

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1975

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Ber Deriyê Tak / Take Derî (tek kapı)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir-Mêrdîn - INTERCITY TAKSÎ, 1960s

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir (Amida) 1950'ies

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



1930

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir 1972
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 
 
Diyarbekir 1910-1916
 
 

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
Derê Mêrdînê (1925)
 
 

 

 

 

 

 

 

 
 
 

Diyarbekir Gar (1929)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Derê Çiyê/Xarpêtê 1909

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Derê Çiyê/Xarpêtê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deriyê Romê ji aliyê hundur ve 1941

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deriyê Romê ji aliyê der ve 1941

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AMİDA'LI AETİUS
Büyük Hekim

AMİDA'LI AETİUS
Büyük Hekim


6. Yüzyıl tip bilginlerindendir. Hayatı hakkinda yeterli bir bilgi yoktur. 543 yilinda sağ olduğunu, AMÎDA Diyarbekir'de öğrenimini tamamladıktan sonra tıp tahsili için İskenderiye'ye gittiği, tip öğrenimini tamamlayınca Bizans'a yerleştiği, orada "Comes Obsequi" ilmî payesini alddığı biliniyor.Tıp ilminin çeşitli dallarına ait 16 eseri vardır. Bunlardan göz hastalıklarına ait olani, J. Hirschberg tarafından 1899 yılında almanca ve yunanca olarak yeniden basırılmıştır. Doğumla ilgili, olan eseri de Max Wegscheinder tarafından almancaya çevrilerek 1901 yılında yayımlanmıştır. Diğer eserlerinin de çesitli tarihlerde basılmış ve başka dillere çevrilmiş sayıları mevcuttur.

 

 

 

 

 

 

 

Bundan tam 15 asır evvel M.S. 543 yılında kadim Amid şehrinde yaşamış döneminin çok ünlü bir tıp bilgininden söz edeyim de tarihin tozlu ve unutulayazmış sayfalarında kalmasın.

Amidli Aetius (kimi kaynaklarda Atinos olarak da geçer) hakkında Türkçe kaynaklarda ayrıntılı bilgiler olmasa da altıncı yüzyılda ihtişamlı zamanlarını yaşayan Roma-Bizans idaresi altındaki Amida (Diyarbakır) şehrinde doğup büyüdüğü ve ilk eğitimlerini şehrinde tamamladığını biliyoruz.

Aetius‘un 543 yılında tıpta uzmanlık eğitimi için İskenderiye’ye giderek eğitimini tamamladığını tarihten biliyoruz. Tekrar şehrine dönerek kimi ameliyatlar yaptığını da yine kayıtlardan biliyoruz.

Amidli Aetius daha sonra Bizans’ın merkezi şehri İstanbul’a gider ve dönemin en önemli payesi kabul edilen “Obsequio Comes” unvanını alır. Doğu Roma İmparatoru Büyük Justinianos (527-565) tarafından iltifata mazhar olduğu da tarihin kaydettikleridir.

Ölüm tarihi ile ilgili bilgi yoktur. Aetius‘un tıp biliminin çeşitli dallarına ait olan ve günümüze kalan 16 eseri var. Bu eserlerinden kimileri 1816 yılında Yunanca ve Latince olarak yayınlanmış. 

Göz hastalıklarına ait olan eseri, kendisi de bir Optalmolog olan ve 1843-1925 yılları arasında yaşamış Julius Hirscberg tarafından 1899 yılında Almanca ve Yunanca olarak yeniden basılmış.

Doğumla ilgili olan eseri ise Max Wegscheider tarafından “Geburtshilfe und Gynakologie bei Aetios von Amida” ismiyle Almancaya çevrilip 1901 yılında Almanya’da  yayınlanmış. 

Tıp Bayramının bunca anlam katılarak kutlandığı bir zaman diliminde istedim ki geçmişte de bir kez hekim arkadaşlara ve örgütlerine hatırlattığım ama pek de kale alınmadığını düşündüğüm bir önerimi bir kez daha güncelleyeyim.

Diyarbakır Tabip Odası, Türk Tabipler Birliği ile birlikte ünlü tıp bilgini Amidli Aetius adına bir ödül koysa… O yıl içinde tıp alanında bir önemli başarıya imza atmış olan şahsiyete ödül verse. Amidli Aetius üzerine bir çalışma bir sempozyum düzenlense. Aetius adına Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde Aetius’a vefa adıyla ismi bir kürsüde zikredilse. 

Yani ezcümle bilim yolumuzu aydınlatırken 1500 yıl evvel bu coğrafyadan göçüp gitmiş bir bilim şahsiyeti hemşehrinin eserleri ve adı kadim Amid şehri üzerinden yeniden güncellense... (ŞD)

 

 

 

Keleha Diyarbekrê, Pierre Bertrand 1895

- Bakın türk işgal ve sömürgecilik devleti Kürdistan'daki bu Büyük İnsanlık Şaheseri'ni, dünyanın bu muhteşem 8. Harikası'nı bugün ne hale sokmuştur.

DÜNYANIN ORTAK KÜLTÜR MİRASI: TARİHİ DİYARBEKİR SURLARI PARÇA PARÇA YIKILIP YOK OLUYOR

İslamo-faşist işgalci-yağmacı ve büyük kürd katili türk devleti kararını vermiş: Kürdistan'ın diğer birçok değerli tarihi eserleri gibi, büyük bir ortak dünya kültür mirası olan Diyarbekir surlarının TAMAMINI YIKACAK.

Geriye sadece resimler kalacaktır, tıpkı ihtişamından fazla bir şey kaybetmediği zamanlarda değerli ingiliz seyyah GERTRUDE BELL tarafından 1909'da çekilmiş bu fotolar gibi..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Birca herî Mezin a Diyarbekrê

 

 

 

 

 

 

 



Amida 900 AD

(Bitikîne û li bermayên bendên Keleha Amîda ya dîrokî biner)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KURDISH JEWS OF DIYARBEKIR

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir Aslanli Çeşme eskiden iki aslan vardı, sonra bir tane kaldı, onu da çaldılar,
şimdi oraya sahte bir aslan yerleştirdiler..

 

 

 

 

 

 

 

 

Diyarbekir Aslanli Çeşme eskiden iki aslan vardı, sonra bir tane kaldı, onu da çaldılar,
şimdi oraya sahte bir aslan yerleştirdiler..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Günlük kürd kıyafetli bir kürd kızı Aslanlı Çeşme'den su doldururken

Kürdistan'ın başkenti Amida-Diyarbekir kadim bir KÜRD ŞEHRİ'dir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1919

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KURDISH JEWS IN ISRAEL

Contemporary A M Î D A (Diyarbekir)
GREAT RINGWALLCITY - DIYARBEKR A M I D [A]
OLDER PICTURES OF AMID[A]


KUÇEYÊN DIYARBEKRÊ


The Kurdish Noble Family - The JAMEEL PASHA OF DIYARBEIR
The reliefs, ornaments and animal figures On the Kurdish Ancient City Wall in Amida (Diyarbekir)
Kurdistan's Forts

 

 




Foundation For Kurdish Library & Museum