CIKORIA KURDÎ

- Pirsek ji botanîstên Kurdistanê re:

CÎKORE (Chicoria) = TALÎŞK - KIZWAN - KINÊR - BITIM

GELO KÎJAN?

 

Home  |  Destpêk  |  Ana Sayfa




Etîketa Qutîka Qehwa Kurdî ya ku li navbera salên 1880 - 1930yan li Ewrûpayê (Parîsê) dihat firotin

Gava QEHWA KURDÎ hebû, ne tişetekî bi navê qehwa erebî hebû, ne jî qehwa tirkî..

Îndîanên (çermsorên) Amerîka'yê ev qehwa ku î roj bi ferehî li cîhanê tê naskirin ji xwe re vedixwarin. Cristopher Colombus 500 sal berê çû Amerîka'yê û ji wê qehweya îndîanan hanî Ewrûpayê jî.

''CÎKORE (Chicoria)'' = TALÎŞK - KIZWAN - KINÊR - BITIM berî ku Cristopher Colombus qehwa îndîanan bîne Ewrûpa'yê kurd ew vedixwarin û her wisa jî qehwa kurdî li sedsalên 1700-1800 li Ewrûpa'yê jî dihat naskirin.

Bo nimûne li Destana Mem û Zînê ku li sedsala 17'emîn hatiye nivîsîn, tê de li çend ciyan behsa 'vexwarina qehwê', 'fincana qehwê' tê kirin.

 

 

Kürd kahvesi nasıl Türk kahvesi oldu?

Bindokuzyüz yirmilerin başında, türk devleti’nin ilanı ardından, kürd halkı üzerinde sistematik bir şekilde yürütülen inkar ve imha politikaları uygulamasına geçilrerek, kürdlerin gelenek ve göreneklerinin yoğun bir şekilde talan ve tahribatına geçildi. Örneğin kürdlerin ‘qehweya qizwan’ı türklerin ‘menengiç kahvesi’ olarak tanıtılmaya başlandı. 

Kürdlerin yabani fıstık ağacı menengiç'ten topladığı meyvelerinden yapılan ‘qehweya kizwan’ ('menengiç kahvesi') Adıyaman, Batman ve Mardin bölgelerinde üretilerek yüz yıldan fazla bir süredir Avrupa piyasalarında da pazarlanıyordu. 

Yüzelli yıl kadar önce Fransa’da paketlenerek diğer Avrupa ülkelerine ihraç edilen ‘qehwaya qizwan’ paketlerinin üzerine Kürd 'Kahvesi' yazıyordu. Ancak türk devleti’in kurulmasının ardından, kürd kahvesi; türk kahvesi (!) oldu. 

Yüzlerce ve belki de binlerce yıldır Kürdlerin yaptığı ‘qehweya kurdî’, ‘menengiç kahvesi’ne dönüştü. 

2013 yılında UNESCO Kürd Kahvesi'ni türk kahvesi adı altında (!) Uluslararası Doğal Miraslar Listesi’ne aldı.

1880 - 1930 yılları arasında Fransa’da 100 gramlık menengiç kahve paketlerinin etiketleri üzerinde Kürd 'Kahvesi’ ibaresi ve 15 .yüzyıla ait tipik bir kürd savaşçısının 17. yüzyılda avrupalı seyyahları tarafından kalemle çizilmiş bir resmi var.

Türk veya arap kahvesi diye bir şey yoktu o zamanlar. Bu ad ve ünvanlar, çok sonradan meşhur kürd kahvesine karşı şövence bir şekilde türetildi. Ta 1800'lere kadar Avrupa hanedanlarının, Avrupa asılzade ve aristokratlarının, kürd kahvesini sağlığa faydalı olduğu için kullandıkları ve sıkı bir şekilde de tiryakisi oldukları vazgeçilmez meşhur bir içecekti.

.

 

 

 

 

 

Kizwan - Kurdish Coffee

Qahwa Kurdî

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

INTRESTING IMAGES

 

 

 

 


Foundation For Kurdish Library & Museum