ERZEROM

SERHEDA KURDAN

Home †|††DestpÍk††|††Ana Sayfa

 

''Kürtleri türkleştirmenin en etkili yolu, türklerle kürtlerin aynı okullarda okutulmasıdır. Diyarbakır, kuvvetli türklük merkezi olmak için tedbirlerimizi kolaylıkla işletebileceğimiz olgunluktadır. Dersim vilâyetinin teşkili ile askerî bir idare kurulması ve Dersim ıslahının programa bağlanması lâzımdır. Erzurum’un içeride kürtlüğe karşı sağlam bir türk merkezi haline getirilmesi gerekli, ki, boşaltılan ermeni köylerine kürtlerin yerleştirilmesinin engellenmesi de ayrıca gereklidir.''

İmza: İsmet İnönü, Kürd Raporu

''Kürdler yaşadıkları bölgenin yerli halkıdır (otokton). İslamiyete geçmelerine rağmen milliyetlerini unutmadılar.
Kürdler yaşadıkları kentlerde nüfusun çoğunluğunu oluşturuyor. Erzurum bölgesinde Rawlinson'un raporuna göre 350.000 kürd yaşıyor.''

V.A Kartsov 1896

 

 

 

 

 

 

 

''Erzurum’un içeride Kürtlüğe karşı sağlam bir Türk merkezi haline getirilmesi gerekli ki, boşaltılan Ermeni köylerine Kürtlerin yerleştirilmesinin engellenmesi de ayrıca gereklidir.''
İsmet İnönü - Kürt Raporu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Solava Erzeromê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Erzeromê 1897

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Erzeromê 1875

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

''Uzundere''

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


NEOLİTİK DÖNEMDEN BERİ OLUŞMUŞ VE HALA ERZEROM BÖLGESİNDE YAŞAYAN KÜRD AŞİRETLERİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Balyozê Brîtanî yê Erziromê James Brant, di sala 1835î de wiha nivîsiye: "Pirraniya niştecihên Anatoliyaya Navîn Kurd in. Devedorê Qayzeriya (Kayserî),
tevahiya Êlîşarê (Yozxat) û Avdokiyayê (Tokat) Kurd in. Du caran riya min bi nava wan ket, gelek mêvanperwer bûn".

(Journey Through a Part of Armenia and Asia Minor, in the Year 1835).

(Wêne ji raportên Brant ên sala 1844ê)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1828-1829 Osmanlı-Rus savaşlarında Osmanlı'ya karşı Ruslar'la müttefiklik kuran veya tarafsız kalan Serhad Kürdaşiretleri ve liderleri listesi.
Aleksandr Kleonakovich Ushakov'a ait listede Serhad bölgesi dönemin Osmanlı idari sistemi gereği Van, Muş ve Bazîd Paşalıkları olarak tasnif edilmiştir.
Van Paşalığı'nda
-Heyderan
-Şêxan
-Takorî
-Xalisbegî
-Erdişî
-Êzdî
-Şikeftî
Muş Paşalığı'nda
-Hesenî
-Cibrî
-Êzdî
-Zîlanî
-Sipkî
-Cemman (?)
-Berazî
-Zirkî
ve Bazîd Paşalığı'nda ise
-Êzdî (günümüzde Adiyan aşireti)
aşiretleri görünüyor.
Rus Prens İvan Paşkeviç, Ruslar arasında Kürdistan'ın stratejik önemini ve Kürtlerin müttefikliğini ilk anlayanlardan biriydi ve geliştirdiği stratejiyle Osmanlı-Rus savaşlarında savaşçı Kürdleri karşısına almamak için büyük çabalar sarf etti ve bazı aşiretleri yanına alırken diğerleriyle de çatışmasızlık anlaşması imzaladı. Paşkeviç'in İran'a karşı başarısında Erivan'ın Kürd miri Hüseyin Axayê Zilanî'yi müttefik kılması yatıyordu. Hüseyin Axa'nın kızı İran'ın Erivan serdarıyla evli olmasına rağmen o Rusların yanında yer aldı ve İran'ı Kafkasların dışına sürdüler. Hüseyin Ağa, diğer Kürd aşiretleriyle anlaşmaların da sağlanmasında büyük bir rol oynadı. Fakat Paşkeviç hem İran, hem de Osmanlı'ya karşı yürüyen ordusunun aldığı topraklarda Kürderin de yeterince ilerlemesine ve hakimiyetine izin vermedi. Zira Paşkeviç'in stratejisinde Kürdler "iki düşman arasında gidip gelen" ve bu sebeple ilerde sorun olacak bir halk olarak görülmekteydi. Bu sebeple Müslüman ve Ezdi Kürdlerin büyük desteklerine rağmen Ruslar din faktörünün de etkisiyle Ermenilerle devam etme kararı aldı.
Paşkeviç'in (ki Ruslar Küdler ve Kürdistan meselesinde hala kabaca bu stratejiyi uygulamaktadır) stratejisini ve o dönemdeki faaliyetlerini merak edenler için, pdf'lerini açık kütüphanelerde bulabileceğiniz iki kitabın kapaklarını da görnmektedir

 

 

 

 

 

From The Time of Peter The Great

to

The Threaty of Turcoman Chay and Adrianople

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



1893

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

"Tekman'ın nüfusu Kürtlerden oluşuyor. Güzel kıyafetli silahlı bir çok Kürt gördüm.
Ülkenin (Kurdistan) her yerinde insanlara köylerinin 'Osmanlı' mülkü olup olmadığını sorduğumda hep Kürt cevabı aldım."

HFB Lynch, 1898

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Erzurum, Hasan Kale (''Pasinler'') 1875,
Kürd şehri - işgalci türk devleti'nin planlı tehcirlerine rağmen çoğunluk hala kürd.
Ermeni azınlığı ise türk devleti 1915'te hepsini imha etti.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Keleha Erzerum - Zitadelle Burg Castle, 1840

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KHesen Qela ji serdema Mîretiya Hesenwehiyan

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Erzurum Gravürü, 1683

 

ERZEROM (ERZURUM) İLİNE BAĞLI İLÇELER:

     Avnik: Köprüköy
     Azord: Uzundere
     Bardîz: Şenkaya
     Eşqala Gêğîyê: Aşkale
     Éspîr: İspir
     Gogsiya Alemdaran: Karayazı
     İd: Narman
     Karêza Jor: Ilıca
     Nûrgâh: Pazaryolu
     Oltisi: Oltu
     Oxlê: Çat
     Pasinan: Pasinler
     Qela Tortum: Tortum
     Qere Şıvan: Karaçoban
     Qotaris: Olur
     Tekmana Şeqşeqê: Tekman
     Xinus: Hınıs
     Xoresan: Horasan

 

 

 

 

 

KURDISH CITIES

 

 

 


Foundation For Kurdish Library & Museum