KARA FATMA
FATA REŞ


1800th Century Kurds

Home  |  Destpêk  |  Ana Sayfa

 

 

Kara Fatma - Fatma Seher

Savaşta görev almış cesur bir kürd kadınıdır Fatma Seher. Erzurum Aşkale’de dünyaya gelen Fatma Seher, Edirne’ye göçmüş.
Bazı kaynaklarda asker olan Vanlı kocasıyla birlikte Edirne’ye yerleştiği, bazı kaynaklarda da kocasının vefatı sonrası Edirne’ye göçtüğü yazılır. Her halükarda Balkan Harbinde savaşa katılmak mecburiyetinde kalır. Kendi anılarında isminin Kara Fatma olmasının nedeni ona ’Kara’ lakabının aşırı cesaretinden olayı verildiğidir. Savaşta gösterdiği üstün başarılardan dolayı çeşitli madalyalar alan Erzurumlu Kürd Fatma Seher, 1955 yılında İstanbul’da hayata gözlerini yumar.

 

 

 

 

 

 

“Kara Fatma’nın kendisi, Kürdistan’ın bir şehri olan Maraş’tan. Gezgin bir iranlı kavim olan kürdlerin yiğitlikleri düşmana büyük korku verir.”

The IIIustrated London News 1854

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Devşirme türkü Namık Kemal'in 1872'de kaleme aldığı dört perdelik tiyatro yapımı 'Vatan Yahut Silistre', Maraşlı aşiret lideri Kürd Kara Fatma'dan esinlenerek yazılmıştır...
Kara Fatma'nın 'Kürd Kimliği' yıllarca çarpıtıldı. Kahraman Kürd kadını 'türk kadınının güçlü karakteri' diye sunuldu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Kara Fatma’nın kendisi, Kürdistan’ın bir şehri olan Maraş’tan. Gezgin bir Aryanlı kavim olan kürderin yiğitlikleri düşmana büyük korku verir.”

The IIIustrated London News 1854
⚡ ️Kara Fatma diye bilinen savaşçı kadınlar türk değil KÜRD’tür.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

"Kara Fatma isimli Kürd Kraliçe Varna'ya vardı.
Kürdler arasında Kara Fatma'nın Peygamber gibi kutsallığı var.
Kara Fatma ve beraberindeki Kürd Süvariler hem cesur hem de oldukça sert karaktere sahiplerdi."

S. Calthorpe (1865-1837)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Die kurdische Amazone Fatma 1880

''Kürd Prenses Kara Fatma ve beraberindeki savaşçı kürdler oldukça korkutucuydular. Kara Fatma kendi birliğine mızrak eğitimi veriyordu.
Bir defasında nişan aldığı yabancı birini uzak mesafeden mızrak darbesiyle öldürdü''

Hristo Stambolski (1843-1932)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Die kurdische Amazone Fatma 1880

 

 

 

 

 

 

 

Efsanevi Kürd kadın savaşcı Kara Fate,Sinemilli aşiretindendir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Kara Fatima Khanum a Kurdish Amazon - The female chaftain of a Kurdish tribe from Marash

At The Kurdish Exile Museum in Stockholm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdish Amazon Kara Fatima Hanoun with her Kurd Cavalcade, at Constantinople, old print 1888

 

 

 

 

 

 

 

L' ILLUSTRATION 1854 N 581 KARA FATIMA, L' HEROÏNE DU KURDISTAN, A CONSTANTINOPLE

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kara Fatima Kurdish Amazon - At head of her troops

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Kürd Amazon Fatma Seher. Nam-ı diğer Erzurumlu Kara Fatma

 

Her nekadar Türkiye’deki tarih anlatımlarında bu kadınlarn Kürdlüklerine vurgu yapılmamasına özen gösterilmiş ve gerçekler çarpıtılmışsa da, hem bazı vicdanlı ve objektif yerli yazarların eserlerinde, hem de yabancı kaynak ve arşivlerde bu kadınların Kürd oldukları açık ve olması gerektiği gibi yer almaktadır. Bu kahraman Kürd kadınlarına değinen yabancı kaynaklar hep ’Kurdish Amazon’ tabirini kullanmışlardır. Anlatımlardan bir tanesini konu alan Maraş Sinemilli aşiretinden Fatê Reş’e ait 1854 ve 1887 tarihli İngiliz gazetelerindeki haberleri, daha önce derleyerek çevirmiştim (bkz. Kürd Kara Fatma İstanbul’da (I) ve Kürd Kara Fatma Kasım 1887’de dünya basınında (II)– Bitlisname).

 

22 Nisan 1854 tarihli The Illustrated London News gazetesi

Kıymetli araştırmacı yazar Mehmet Bayrak, 2002 yılında çıkardığı ’Osmanlı’da Kürt Kadını’ adlı kitabında, ’Fatê Reş’den detaylı bir şekilde bahseder ve onun nasıl zamanla ’Türk kadını’ olarak lanse edildiğine de dikkat çeker. (III)

Peki arşivlerde ’Kara Fatma’ adıyla geçen en eski anlatım ne zamandır?

Bu konuyu, çok değerli diğer bir araştırmacı yazar olan Ayşe Hür bir yazısında ele almıştır. 2009 yılında kaleme aldığı ve 2016’da da Radikal gazetesinde Zeynep Kutluata’nın 2006’daki lisansüstü tezini kaynak olarak gösterdiği bir makalesinde belirttiği gibi, arşivlerdeki en eski Kara Fatma adına 1806 tarihli Trabzon Valisi Tayyar Mahmud Paşa tarafından İstanbul’a yazılmış bir mektupta denk gelinmiştir. Sayın Ayşe Hür şöyle aktarır: ’Mektuptan Kara Fatma adlı bir Kürt aşiret beyinin karısının, 78 kişilik bir çeteye komuta ettiğini ve Amasya Sancağı’nda hırsızlık yaptığını öğreniriz’ (IV)

Yabancı arşiv tarama ve incelemelerim sırasında denk geldiğim başka bir savaşçı Kürd kadın ise Erzurumlu Fatma Seher’dir. Türkiye’deki tarih kitapları ve popüler anlatımlar aracılığıyla bilinen ismi ile Erzurumlu Üsteğmen Fatma Seher Erden.

 

1919 – 1923 arası cereyan etmiş ve Türkiye’nin yakın tarihinde ’Milli Mücadele’ olarak bilinen savaşta görev almış cesur bir Kürd kadınıdır Fatma Seher. Erzurum Aşkale’de dünyaya gelen Fatma Seher, 1912 Balkan Harbi dönemi Edirne’ye yerleşmiş. Bazı kaynaklarda asker olan Vanlı kocasıyla birlikte Edirne’ye yerleştiği, bazı kaynaklarda da kocasının vefatı sonrası Edirne’ye göçtüğü yazılır. Her halükarda Balkan Harbi’nin başlaması ile birlikte Fatma Seher de silah kuşanır ve Yunanlılara karşı olan taburlarda görev alır. Kendi anılarında isminin Kara Fatma olmasının ardında Sivas Kongresi sırasında oraya giderek savaşta görev almak için tanıştığı Atatürk tarafından bu gözü kara kadına ’Kara’ lakabı verildiğidir. Savaşta gösterdiği üstün başarılardan dolayı çeşitli madalyalar alan Erzurumlu Kürd Fatma Seher, 1955 yılında İstanbul’da hayata gözlerini yumar.

 

Yabancı bir kaynakta denk geldiğim Fatma Seher’e dair görsel ve anlatım, 1920’li yıllarda İzmit Amerikan Hastahanesi’nde görev yapmış Amerikalı misyoner bir hemşirenin anılarını anlattığı bir mektupta geçiyor. Mektubunda Yunan mitolojisine atıfta bulunarak bu mitolojik kahramanların sahip oldukları o sınırsız gücü İzmir’i Türklerden korumada kullanmadıklarını belirterek, mitolojideki Herkül ve Amazonlar’ın kraliçesi Hyppolyta ile savaşçı Amazon Kadınlar’a değiniyor ve akabinde bu tür Amazon Kadınların günümüzde Kürdler arasında var olduklarını yazıyor. Hemşire Esther Pohl bu anlatıma örnek olarak, günümüz Kürd Amazon kadınlarından birinin hastahanelerine yaralı olarak getirildiğini bir görsel kullanarak veriyor. Görseldeki kişi Erzurumlu Kürd Fatma Seher’dir.

 

’Kasım 1922, Midilli’ ibaresiyle kaleme aldığı mektubunda Esther Pohl şöyle yazıyor:

’Benim de ruhumda Amazonluk var, ancak üzgünüm ki; Türkler Ankara’dan İzmir’e kuşatma için geldikleri zaman, Hippolyta ve kuvvetleri sahip oldukları o zehirli gazlar, sihir ve kara büyü yetenekleri ile İzmir’i korumamaktaydılar. Kürdler arasında Amazonlar bulunmakta şu an. Bunlar mücadele aşkı için savaşan kadınlardır. Bunlardan yaralı bir tanesi tedavi olmak için İzmit hastahanemize getirildi. Askeri bir rütbeye sahip olan bu kadının üzerinde modern bir tüfek ile birlikte diğer başka silahlar da bulunuyordu. Yanındaki adam ’Herkül’ ise onun birliğinin cephane ve genel nakliye işlerinden sorumlu birisiydi. Bu kadın bir keskin nişancıydı. Bu Kürd kadın memleketinin Amazon kadını geleneğinin hakkını layıkıyla veriyordu. Bu memleket ki, orada kadının bir yük eşeği ile aynı kategoride yarışmak zorunda bırakıldığı bir ülke’ (V)

Amazon Kraliçesi (Mitolojik) Şimdiki zaman

Üzerinde fişekliği ile Kürd Amazon Kadın

Bu keskin nişancı vurularak yaralanmıştı

Ancak hayatını yanındaki ’Herkül’ü’ kurtarmış ve onu İzmit’deki hastahanemize getirmişti.

1 Eylül 2019

Baran Zeydanlıoğlu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdisk amason

 

 

 

 

 

 

 

Pall Mall Gazette, November 1887


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ASSIETTE KARA FATIMA HEROINE DU KURDISTAN At The Kurdish Exile Museum in Stockholm

 

 

 

 

 

 

ASSIETTE KARA FATIMA HEROINE DU KURDISTAN At The Kurdish Exile Museum in Stockholm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The Matriarchal Kurdish Society

Prior to Islam, the Kurdish community was a Matriarchal society. After Islam, this structure was destroyed in Kurdistan and the woman was totally enslaved.

Kara Fatma became very popular in the European press during the 1800-century as she was a female warrior, an amazon in the Muslim world. There was a lot of text and beautifully illustrated illustrations about her in the European press of that time.

There were two other very popular Kurdish personalities who were frequent in the European press, the Kurdish-Ottoman diplomat and the Ottoman Empire's Stockholm ambassador Cherif Pascha and Zaro Agha, who then had the title: The Oldest Man of the World with His Whole 160 Years long Lifetime.

 

 

 

 

 

 

 

Maraşlı Kara Fatma aslen Güney Kürdistan'ın Slemani şehrindendir.

 

 

 

 



18th CENTURY KURDS

 

 

 


FFoundation For Kurdish Library & Museum