ROJNAMEYA KURDISTAN

No1, 1898

 

Home  |  Destpêk  |  Ana Sayfa

 

 

 

Rojnameya Kurdistan, No1, 1898, Qahîre

 

Sed hezar ŝukir û hemd ji xudê tealî re em misilman xelq kirin. Û zanîna îlm û meirifetê re hiŝ û zika da me. Derheqa elimandina ilim û meirîfetêre gelek ayetên celîle û ehadîsê ŝerîfe henin, dinyayê de çiqas misilman hebin, gund û bajarên hemiyade mekteb û medrese û cerîde henin. Dinyayê de çi dibe çi nabe cerîde dinivîsin. Heyfa min têt ji kurda re, kurd ji gelek qewma zêdetir xweyî hiŝ û zika ne, camêrin, dînên xwe de rast û qewîne, xurtin û dîsa, weke qewmên dî nexwendane, ne dewlemendin. Dinyayê de çi dibe cîranê wan musquf çaveye, wî çi bike nizanin. Luma rêya xudê dee min ew cerîde yaha nivîsî bi izna xudê teala paŝ niho her pazde roja de carekê ezê cerîdekê binivîsim. Navê wê min kiriye (Kurdistan) wê cerîdeyê de ezê behsa qenciya ilim û meirîfeta bikem. Li kuderê mirov dielime, li kuderê medrese û mektebên qenc hene ezê nîŝa kurda bikem, li kuderê çi ŝer dibe, dewletên mezin çi dikin, çava ŝer dikin, ticaret çawa dibe, ezê hemiya hikat bikim. Heta niho kesê cerîdekî hulê ne nivîsiye. Ew cerîdeya min a ewiliye luma wê gelek kêmayî hebîtin. Hemî tiŝt wekî nû çêdibin kêmin paŝî, hinekî diçe dikeve rê de, ewe êdî ezê dest meqsedê bikim. (We minellahê tufîq).

Hezretê pêxember eliyhel selewat û elselam gotiye: (El ulemaê weresetel enbiya), anku ulema warisên enbiyane ji terefê xudê de meimurin weiz û nisîhetê biden xelkê, riya qenc nîŝa wan biken, luma gelî ulmayên kurda, çawa ewin weiz û nesîheta nimêjê didin welê divê ewên mîr û axa û kaurmancin dinasin wan teŝwîqa zanîna ilim û meirifetê biken. Riya qenc nîŝa wan biken, heke evên wê neken gunehê hemiya stuyê we ye.

Dîsa hezretê pêxember eleyh elselam gotiye: '' El ilim ilman ilim elebdan we ilim el edyan'' anku, ilim du du ne, yek jî bidnaye, yek jî ilim, dîn û îmanêye, ilim bedena hekîmiyê ye. Gelî mîr û axanao heya niho kî ji we guh daye wî emrê pêxember? Kî ji we zaroyên xwe, birayên xwe, mirovên xwe rê kirine dane xwendin? Kî ji we gundê xwe da, bajêrê xwe da mekteb, medresek daye çêkirin? Gelî elmano ûn çire wan hedîsa ji mîr û axa re naxûnin? ûn çira cerîdeyên erebî naxwînin, da ûn bizanin dinyayê de çi dibe.

Dîsa hezretê pêxember eleyhe el selam gotiye: ''Elkasib hebîb ellah'' anku mirovê kesb û karê bike xudê teala hej wan dike. Ew mirovê nexwenda be nizane cerîdeya bixwîne, ew mirovê cerîdeya nexûne nizane li kuderê ticaret qenc dibe. Cerîdeyên niho tên nivîsandin behsa hemî tiŝta diken , mirovên wan bixûntin wê bizanibe malê destê wî de li kuderê pera dike.

Wan salên hade Ŭstanbulê mektebek hatiye çêkirin, navê wê mektebê mekteba Eŝîraye, xeyirî zaroyên eŝîra zaroyên kesê qebûl naken, ji Bexda û Ŝamê, ji Yemenê, Ŝimir û Enzê hemî zaroyên xwe rêdikin Ŭstanbûlê wê mekteba eŝîra de dixwînin. Her sal du heyva diçin malên xwe paŝî dîsa tên ŝeŝ, heft sala de alimên qenc ji wan derdikevin. Paŝî dên diçin gund û bajêrên xwe dewlet her heyva pere dide wan dibin meimûr, hêdî hêdî dibin muteserif, dibin walî. Gelî mîr û axano gunehê zaroyên we stûyê we be, ûn jî zaroyên xwe rêkin bidin xwendin, dewlemendên we bila gunda de mekteba çêkin, riya xudê de xêra bikin.

Dîsa hezretê nebî eleyhe elselam gotiye: '' Elherb xidet'' gelî mîr û axa û kurmancino, dinya zane kurd camêrin li wî zemanê ha de ŝer bi camêriyê tinê nabitin, top û tifengên we ecêb derketine, hevqa dûr diçin, cîhê mirov dengê wan nebihîsit gule di berikên wan diçin mirova dikujin.

Ji tîpên Aramî: Dêrsim Oremar

 

 

KURDISTAN - 1898, by Mikdad Bedir Khan, Cairo

 

 

 

 


Foundation For Kurdish Library & Museum