Abdusamet YGT

Home |Destpk|Ana Sayfa

 

Berhema nuh a Abdusamet YÎGÎT:

DESTANA KAWAYÊ HESINGER

Derket!

 

 

Berhemeke nuh ji romannivser Abdusamet Yigit:
DESTANA KAWAY HESINGER


Berhemeke nuh a balk li nav Weann SARAy derket: Destana Kaway Hesinger. Ev berhema duwemn a nivsevan Abdusamet Ygt ye. Wek tt zann, Abdusamet Ygt ji v heyamek ber, li ser jiyana klaskvan me y navdar, li ser jiyana Feqiy Teyran
romanek nivs b. V car j bi w pnsa xwe nasik hestiyar roka efsaneya Kaway Hesinger ji me re vedibje.

Pit lkolnn li ser v roka destan ya mill, Abdusamet biryar dide, ku v destana firehnasraw bi hest hizreke taze, ji n ve vebje. Destana ku bi hezaran sal e li nav xelk kurd tt gotin, ji pnsa Abdusamet Ygt j heyecaneke nuh wergirtiye. Li vegotina Abdusamet Ygt, ne ten Kawa ji nzk ve tt naskirin, her wisan j em bi awayek berfireh tev xizm kes mermal Kaway Hesinger j dinasin. Abdusamet Ygt bi van lkolnn xwe yn li ser jiyana efsanew ya Kaway Hesinger, ne ten me dilxwe dike, her wisan j ew bi w fantazî û xeyalperestiya xwe ya kr a li ser v destan, me hijmekar heyirmay j dihle.

Destana Kaway Hesinger bguman roka bergir berxwedana li hevberî bmaf zordestiy ye. Her wisan j ev destan, roka an erefa serfiraziya qezenckir ye. Hoz ln mjy yn li rojgariya kevin n mjy ku li ser nitiman me y kevnemirovwar jiyane, wel bergir li hevber zordaran kirine wel azad serbestiya xwe qezenc kirine. Em ji pnsa pirreng armancnas a nivsevan, end rz li ser v bergir qezenca serfiraziya l hozn me yn mêjûyî yên li ser erd me y kevnare bixwnin:

Akbetaniyan erek gelek mazin kiri bn. ervaniyeke mazin dabn nandan. Gelek akbetan miri bn, l bel dawiy j bi ser keti bn. Gelek ji wan birndar b bn. Dilan j birndar b, l w ba bibya. Lekern ku bi Key Xesro (Kiyaksar) re hati bn, bi wan ve mijl dibn, sexbriya wan dikirin. Mirovn ku sax ma bn, bi kesn birndar re din dihatin. Akbetaniyan dikirin ku birnn xwe bipin. L birndarn wan n xwed birnn xedar gelek bn. Ji bo akbetaniyan, domaneke nuh dest p dikir. Ji her away ve domaneke serketin b. Ev serketina ku akbetaniyan bi dest xisti bn, w wan nav wan mazin kiri ba. Her weha bi v serketina akbetaniyan re welat Mediya, d xwediy drokeke mazin ba. W xwed navek mazin ba, ku ev nav w her dem li ser zimanan ma ba.

Destan ji 14 bean 111 rpelan pk hatiye. Bi berg naverokeke speh li ap ketiye.

 



Roman- û Destannivîs Abdusamet YÎGÎT

 


ABDUSAMET YGT K YE

Sala 1978 li gund Xirabesosin ku di navbera Cizira Bota Nisbin de ye, ji dayik dibe. Bikatiya xwe li wir dibuhurne. Ta dibe 10 sal, li gund dimne. Pist re, ji ber hatina dewlet bi ser niy de, malbat bar dike bajr. Dema ew ji gund bar dikin, p diin gundek, ku j re dibjin Selekun. Li wir j derfet na din malbat, ku li wir bimnin.

Abdusamet li Serhed t girtin. Dewlet dizani b, ku tkiliya w bi tkon re heye. Ji ber v yek j, gava ku ew girtin, 17 rojan di bin avan de dihlin pist re j, ew dinin girtgeha dir. Li girtgaha dir bi 40 hevaln xwe re 47 rojan dimne. Pa ew bi hev re dinin girtgeha Erzerom. Di w dem de li girtgeha Erzerom dema wehet b. Pit ku Samet derket, pit s mehan, careke din hat girtin. V car j li lih ye. Li wir, pit ku ser 10 rojan di bin avan de hat hitin p de, ew andin girtgeh. Bi end salak li hundir ma. Di w dem de li DGM li Amed hat darizandin. Li dadgaha dagrkeran 12 sal nv ceza dan w. Pit re ew andin girtgeha Gresn. Li v girtgeh 8 salan ma. Sala 2004, 27 sal, ji girtgeh derket. Ew tkona xwe ya ji bo azadiya kurdan hna j berdewam dike.

Abdusamet Yigit li ser jiyana xwe li pgotina berhema xwe ya nuh, wel dinivisne:
Dema ku ez e yan j heft sal bm, min destana Mem Zn j guhdar kir. Her evn me li mal wilo din. Di gundan de wek tt zann ber televizyon tune bn. Min hing xwe nas kirib. Ta ku ez giham 12-13 saliya xwe j, bawer bikin ku min i pirtk derbar droka kurdan ne xwandibn.

L d bavn me, ez xwukn min, em tev bi hev re, ji me re weke em pirtkek bixwnin wel dihanne ser zimn. Ji ber ku bav min di medresa li Cizra Bota gelek sal xwandib ji me re, drok anda me kurda, bi v away dihan ser zimn.

Li bal w gelek pirtkn kurd hebn, l nuha, yek j ji wan li hol nn e. Li rojgariya droka nzk, li ber xezeb tofann dagrkeriy tev j ji nav n win bn.

Ji ber i ez v dibjim? Ji ber ku ez rastiya xwe li welat xwe, li mala xwe fr bm. Pit re ez tevl tkon bm. H j ez di nava tkon de me.

Y ku ez dibjim, roj dem ne dema li berhevbn ye, dem dema ji bo parastina nirxn me kurda, li hevber dewlet rawestan e. Tu j ez j em tev dizanin ku kurd w bigjine armanca xwe. Fra ku em ji roka tkona li nav Destana Kaway Hesinger ji xwe re derxnin, frek tra xwe mazin e.

Bi v tkona azadiy, em li ber xwe bidin em tev bi hev re bi serfiraz herin bigjin armanca xwe, azadiya xwe.

Ji bo agehiya berfireh fermo li ser v hevgirdan bitikne:
http://www.saradistribution.com/abdusametyigit.htm


Goran Candan

EuroKurd News eurokurd.net

 

_______o_______

 

 

Berhemên Abdusamet YÎGÎT yên derketî:

ISBN 978 91 87662-55-8

Wêneya bergê: Kincên Peyayên Kurd 1885
(Antique Ethnographic Print: Kurdish Men and
Costumes of Kurdistan - 1885) Orjînal:
li Navenda Arsîvxaneya SARA'yê.

ISBN 978 91 87662-59-0

Wêneya bergê: Kincên Êlekî Kurd 1885 ji robarekî derbas dibin.
(Antique Ethnographic Print: Kurdish Tribe men accrossing a river) Orjînal:
li Navenda Arsîvxaneya SARA'yê

 

 

 

 

__________________________

Ji pêgotina Weanxanê:


”Abdusamet, bi vê meqkirin û vegotina hizrî, ya li ser klasîkvanekî me yê fireh navdar, li ser jiyana Feqiyê Teyran;
vegotineke serguzarî (roman), wêjeyî, derûnî, ya ku têra xwe zindî û rengîn dihone.”
Weanên SARA'yê


__________________________

 

 

Çend be ji Romana Feqiyê Teyran:

Berî ku here, Dîlberê hat nig wî û hemawiyek ji ber xwe derxist û da Mihemed, da ku bi xwe re bibe. Mihemed, gava ku Dîlberê hemawî dayê de, rahit û kire di ber xwe de û kir ku here. Lê gava kir ku here, hat li hevberê Dîlberê û weke heyamekê li çavên wê yên bi ê meyizand. Mihemed di wê kêlîkê de weke ku tijî bû dihate xuyakirin. Çavên xwe gava ku dibirine ser Dîlberê, xwe ne digirt ku li wê bimeyizêne. Çavên wê di wê kêlîkê de gava ku li wan dihate meyizandin, gelekî bi bal bûn. Çavên wê weke çirayekî vêxistî bû dihatine xuyakirin her çend ku xemgîn jî bûn. Gava ku li çavên wê dihate meyizandin, mirov digot qey çîk ji çavên wê diçin. Gava ku mirov ji ber royê dihate ber sîhwanê, weke ku ro tîrêjên xwe di çavên wê de bide nîandan, dihate xuyakirin. Bi vî awayî çavên wê gelekî bi bal bûn. Çavên wê gelekî xweik bûn. Çavên wê bejna wê gelekî xweik didane ber çavan. Her weha li wê dihate meyizandin, bala mirov diçû ser çavên wê û pit re jî bi wê yekê re diçû ser bejna wê ya ku li ber çavan bû. Mihemed gava ku li wan çavên wê dimeyizand, gelekî di bin bandûrê de dima. Mihemed êeke mazin gava ku li çavan wê dimeyizand dixwand. Gava ku ê ji çavên wê dixwand jî, êseke gelekî mazin dixiste di dilê wî de. Mihemed ku her li wê û li çavên wê dimeyizand, gelekî di bin bandûrê de dima. Bi vê yekê re karê xwe dike û ji wir dûrkeve here. Lê destê wî ji wê ne dibû, ku wê li wir bihêle û here. Vê yekê jî li wî bandûrek gran dikir. Di dilê wî de raperînek ji dîtinên wî hebû. Di dilê xwe de weke ku difûrî dihate xuyakirin. Weke mirovê ku di xewê de gelek xûlobatan bibîne, dihate xuyakirin. Ew jî her weha di rewekê de bû, ku xûlobatan didît. Lê xûlobatên ku didîtin ne di xewê de didîtin. Di jiyanê de û iyar bû, her weha didîtin. Mirov gava ku xûlobatan dibîne, zû bi zû ji bîr nake. Her weha Mihemed jî tistê ku dîti bûn, ne mimkun bû ku ji bîr bike. Ji titên ku dîtibûn gelekî bi bandûr bû bû. Mihemed bi vê yekê re karê xwe kir û bikeve ser rê de, da ku here nig bav û birayên Dîlberê û rewsa wê ji wan re bibêjê. Her weha bi gavên lezê dabû ser rê û ji wir bi dilê û dilbikul dûr diket.”


* * *

Mirov çawa ji zimanê teyrikan têdigehê? Ew ku li ciwaniya xwe, her weha gelek nêzîkatiyên xwezayî bi xwe re bi wate dike û bi nêzîkatiyên xwe re û bi hizra xwe re dihêne ser zimên..

Li ser xwezayê dipirsî, xwe di nav hizra xwezayê de kûr dikir. Avakirina hizira di serî de, ji bo nêzîkatiyên wî, dibû xwedî wateyeke mazin. Gava ku li nig seydayê xwe dixwand û ku li nav xwezayê digeriya û dirûnit, her weha nêzîkatiyên hûnerî bi xwe re dida çêkirin. Bi hevalên xwe re gerandina li nav xwezayê, li ser teyrik û xwezayê hizra xwe ji wan re digot. Bi wan re her weha li ser xwezayê dipêyivî. Digote hevalên xwe ’zimanê teyrikan jî heye’. Hevalên wî, ji wî dipirsin ’nexwe mirov dikare bi wan re bipeyive?’ Têgehîtin jî zor dihat ji hevalên wî re..

Ew ji teyrik û sewalan (heywanatan) hîs dikir. Di dil û serê wî de li ser teyrik û sewalan nêzîkatiyên ku bi hizir û hest hati bûn hûnandin, hebûn. Gotinan ji nimûneyên bi teyrik û sewalan dihanîne ser zimên. Her weha nimûneyên li ser teyrik û sewalan dayin, wî dike ’feqiy ku bi tayrûkan re diaxive.”

 

 

Ji bo xwandina tevaya Romanê bitikîne ser:



Feqiyê Teyran

Ji bo xwandina tevaya Destanê bitikîne ser:



Destana Kawayê Hesinger

 

 

 

 

 

Berhemên Abdusamet YÎGÎT yên ku derdikevin:

rokn Keelok (4 Berg)
Romana Feqiy Teyran (Berg II, III VI)


 


KURDISH AUTHORS

 

 

 


Foundation For Kurdish Library & Museum